Tescil Yok Diye Korumasız Değilsiniz: Tescilsiz Tasarımın Taklidine 138 Bin TL Tazminat
Kararın Özeti
Mahkeme, hiç tescil edilmemiş giysi tasarımlarını ilk kez kamuya sunan firmanın haklarını korudu; taklit üreten davalıyı tecavüz ve haksız rekabetten 88.731 TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminata mahkûm etti.
Birçok işletme "tescil ettirmediysem korumam yok" diye düşünür. Oysa bir Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi kararı bunun aksini gösteriyor: Tescilsiz bir tasarımı ilk kez kamuya sunan firma korundu, taklit eden ise 88.731,98 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi tazminata mahkûm oldu.
Olayda ne oldu?
Tekstil ve hazır giyim sektöründe faaliyet gösteren bir firma, tasarladığı çok sayıda giysi modelini piyasaya sürdü. Daha önce bu firmadan ürün de satın almış olan bir başka firma, aynı tasarımların birebir benzerini üretip hem fiziki olarak hem de sosyal medya üzerinden satmaya başladı.
Tescilsiz tasarım nasıl korunur?
SMK, tasarımları yalnızca tescille değil, belirli şartlarla tescilsiz olarak da korur. Bir tasarım yeni ve ayırt edici nitelikteyse ve ilk kez Türkiye'de kamuya sunulmuşsa (SMK m. 55/4), izinsiz taklidi SMK m. 81 kapsamında tasarım hakkına tecavüz sayılır. Ayrıca bu tür eylemler TTK m. 55/1-a-4 anlamında haksız rekabet de oluşturabilir.
Bu davada bilirkişi, modellerin davacı tarafından ilk kez kamuya sunulduğunu ve davalı ürünlerinin "bilgilenmiş kullanıcı" gözünde benzer algılandığını tespit etti. Tanık beyanı da ilk kamuya sunanın davacı olduğunu doğruladı.
Mahkemenin kararı
- Tasarımdan doğan haklara tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve durdurulması,
- Taklit ürünlere el konularak imhası ve tanıtım malzemelerinin kaldırılması,
- İlgili internet ve sosyal medya bağlantılarından görsellerin kaldırılması, aksi hâlde erişimin engellenmesi,
- 88.731,98 TL maddi + 50.000,00 TL manevi tazminat (ticari faiziyle).
İşletmeler için 4 pratik ders
- Tescilsiz tasarımın da koruması vardır — ama ispatı zordur. Yine de tescil en güvenli yoldur.
- İlk kamuya sunum tarihini belgeleyin. Katalog, e-tespit, sosyal medya paylaşımları kritik delildir.
- Maddi tazminat, taklitçinin kazancı üzerinden hesaplanabilir. Bu, ciddi tutarlara ulaşabilir.
- Tedarikçiniz/iş ortağınız rakibe dönüşebilir. Tasarımlarınızı paylaşmadan önce koruma altına alın.
Sık sorulan sorular
Tasarımımı tescil ettirmedim, yine de dava açabilir miyim?
Evet. Yeni, ayırt edici ve ilk kez Türkiye'de sizin tarafınızdan kamuya sunulmuş bir tasarımsa tescilsiz koruma talep edebilirsiniz; ancak ispat yükü sizdedir.
Tescil ettirmek neden daha iyi?
Tescil, koruma süresini uzatır, ispatı kolaylaştırır ve tazminat ile imha taleplerinizi güçlendirir.
Kaynak — Karar Künyesi
Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi · E. 2022/71 · K. 2024/277 · T. 24.12.2024
Taraf ve marka adları gizlilik gereği paylaşılmamıştır.Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz; somut durumunuz için bir marka vekiline danışınız.
Markanız risk altında mı? TÜRKPATENT Sicil No 2732 ile kayıtlı resmi marka vekilimizle ücretsiz marka araştırması için bize ulaşın: WhatsApp veya 0216 606 56 58.
Kararın tam metnini görmek için tıklayın
T.C. BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/71 Esas
KARAR NO : 2024/277
DAVA : Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ : 15/03/2022
KARAR TARİHİ : 24/12/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 30/12/2024
Davacı vekili tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA ; Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkilinin tekstil ve hazır giyim sektöründe Türkiye çapında faaliyet gösteren, hem üretim hem satış alanında faaliyette olduğunu, Türkiye'nin en tanınmış tekstil ve hazır giyim firmalarından biri olduğunu, müvekkilinin ürünlerinin üzerinde TPMK nezdinde .... tescil numaralı "...." ve ... tescil numaralı "..." ibarelerini kullandığını, davalıların müvekkilinini tasarımlarının ve bu alandaki tanınmışlığından haberdar olduğunu, hatta müvekkilinden iş bu davaya mesnet tasarımlara konu ürünlerden de satın aldığını, davalının ürünleri müvekkilinden ve piyasadan tedarik ettikten sonra aynı tasarımları fason olarak veya kendisi üreterek gerek fiziken gerekse de sosyal medya aracılığıyla piyasa sunduğunu, davalının müvekkilinin tasarımlarının birebir taklidi niteliğindeki ürünlerin kalitesiz olduğu gerekçesiyle pek çok müşteri tarafından şikayetler geldiğini, davalının faaliyetinin müvekkilinin ticari itibarını zedelediğini, davalının tüm bu eylemlerinin müvekkilinin haklarını ihlal ettiğini, bu nedenlerle davalının müvekkilinin tasarımdan doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabetinin tespiti, men'i ve ref'ine , şimdilik 1.000,00 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesine, davalının internet sitesi ve sosyal medya adreslerinde tecavüz ve haksız rekabete konu internet adreslerine erişimin engellenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili 28/11/2024 tarihli dilekçesi ile 1.000,00 TL olan maddi tazminat talebini 88.731,98 TL'ye arttırarak harcını yatırmıştır. Islah dilekçesi ile , fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla tüm tazminat taleplerine Noter e-tespiti tarihinden
(06.01.2022) itibaren hesaplanacak bankaların uyguladığı en yüksek ticari faizi uygulanmasını talep etmiştir.
CEVAP ; Davalı vekili cevap dilekçesi ile, davacının hiçbir iddiasını kabul etmemek kaydıyla, davadaki taleplerin hak düşürücü süre geçirildikten sonra açıldığını, müvekkilinin "...." ve "..." ibareli TPMK nezdinde tescilli markaları adı altında faaliyet gösterdiğini, davacı tarafın davaya konu tasarımların tescilsiz olduğunu ve ilk defa kendisi tarafından kamuya sunulduğunu iddia etmiş ise de davacının bu iddialarının gerçeğe aykırı olduğunu, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
Dava, tescilsiz tasarıma dayalı tasarımdan doğan haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti men'i ve ref'i ile maddi ve manevi tazminata ilişkindir. Taraf delilleri toplanarak , bildirilen tanıklar dinlenmiş ve bilirkişi raporu alınmıştır.
Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan gelen kayıtlardan, ... tescil numaralı "...." ibareli ve ....tescil numaralı "..." ibareli markaların davacı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.
6102 Sayılı TTKnın 54. Maddesi ile, haksız rekabete ilişkin bu kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır. Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır. 55. Maddesinin 4. fıkrasında ise, iyi niyetle bağdaşmayan, haksız rekabete ilişkin eylemlere örnek olarak, başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak gösterilmiş ve haksız rekabet halleri hüküm altına alınmıştır.
6769 Sayılı SMK'nın 81/1. Maddesi ile, tasarım sahibinin izni olmaksızın bu kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak, tasarım sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek, tasarım hakkını gasp etmenin tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller gösterilmiştir. Yine aynı maddenin devamında ise, başvuru, 65 inci maddeye göre tescil edilerek yayımlandığı takdirde, tescil sahibi, tasarım hakkına yönelik olarak bu maddede sayılan tecavüzlerden dolayı hukuk davası açma hakkına sahip olduğu, tecavüz eden, başvurudan ve kapsamından haberdar edilmişse başvurunun yayımlanmış olmasına bakılmayacağı, tecavüz edenin kötüniyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa yayımdan önce de tecavüzün varlığı kabul edileceği ve koruma kapsamındaki tasarımın tescilli olduğuna ilişkin kaydın ürün, ambalaj veya fatura üzerine konulmamış olması, bu maddede sayılan fiilleri tasarım hakkına tecavüz olmaktan çıkarmayacağı belirtilmiştir.
Mahkememizin 01/11/2022 tarihli ön inceleme duruşması kararı ile dosyanın resen seçilecek biri sınai mülkiyet uzmanı, birisi tekstil tasarım uzmanı ve biri de bilişim uzmanından oluşacak üç kişilik heyete tevdi edilerek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 06/02/2023 havale tarihli raporda sonuç olarak, davaya konu Model 1 olarak isimlendirilen tescilsiz tasarımın, davacının kamuya
sunum tarihi olan 10.04.2020 tarihinden daha önceki tarih olan 26.02.2020’de
piyasaya sürülmüş olduğu iddiasına delil ve dayanak olarak davalı tarafça,
sunulan tasarımın davacıya ait Model 1 isimli tescilsiz tasarım ile benzer olması
nedeniyle SMK m.81/1 a kapsamında tescilsiz tasarıma tecavüze ait şartların
mevcut olmadığı, bağlantılı olarak TTK m.55/1a-4 kapsamında haksız rekabete
ilişkin şartların mevcut olmadığı,
Model 7, Model 8 ve Model 9’a ilişkin olarak görsellerin sunulmuş olduğu, diğer
modellere ilişkin herhangi bir görselin ya da dayanak belgenin sunulmadığı
tespit edilmekte olup, ayrıca re’sen yapılan araştırmada, davacıdan daha
önceki bir tarihte kamuya sunulmuş olduklarının tespit edilemediği,
davacı tarafa ait “Model 2, Model 3, Model 4, Model 5, Model 6, Model 7, Model
8, Model 9,Model 10, isimli tescilsiz tasarımlar ile davalı tarafa ait ürünler arasında
bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar
bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları dolayısıyla SMK m.81/1 a
kapsamında tescilsiz tasarıma tecavüze ait şartların mevcut olduğu, bağlantılı
olarak TTK m.55/1a-4 kapsamında haksız rekabete ilişkin şartların mevcut olduğu
tespit, sonuç ve kanaatine varılmış olup işbu tespitlere dair nihai hukuki
değerlendirme ve takdirin mahkemeye ait olduğunu bildirmiştir.
Mahkememizin 09/03/2023 tarihli duruşma ara kararı ile mevcut bilirkişi heyetine mali müşavir bir bilirkişinin de eklenerek mali müşavir bilirkişiye mahallinde davalı tarafa ait ticari defter ve kayıtları inceleme yetkisi de verilerek, a)davacı tarafın tazminat seçeneği olan davalı tarafın elde ettiği net kazanç seçeneğine göre dava tarihinden geriye doğru olan döneme ilişkin, 06/02/2023 havale tarihli raporda belirtilen 1 , 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 model nolu elbise tasarımlarından davalının elde ettiği net kazancın (genel giderler hesaba katılmaksızın) ne olduğu, b)davacı vekilinin 1 nolu modelin kamuya sunum tarihine ilişkin itirazı ve davalı vekilinin tüm tasarımlara yönelik itirazlarını değerlendirir şekilde ek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu ek raporda sonuç olarak; Davacı tarafa ait https://www.... adresinde yer alan tasarım ile davalı tarafa ait https://www.... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıklarını, davacı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım ile Davalı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım ile Davalı tarafa ait https://www.... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım ile davalı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıklarını, davacı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım ile Davalı tarafa ait https://www.... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait https://www... link adresinde yer alan tasarım ile Davalı tarafa ait https://www.... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait https://www.... adresinde yer alan tasarım ile Davalı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıklarını, davacı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım ile Davalı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım ile Davalı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım ile Davalı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davaya konu Model 1 olarak isimlendirilen tescilsiz tasarımın, davacının kamuya sunum tarihi olan 10.04.2020 tarihinden daha önceki tarih olan 26.02.2020’de piyasaya sürülmüş olduğu iddiasına delil ve dayanak olarak Davalı tarafça sunulan tasarımın davacıya ait Model 1 isimli tescilsiz tasarım ile benzer olması ve daha önce kamuya sunumu nedeniyle SMK m.81/1 a kapsamında tescilsiz tasarıma tecavüze ait şartların mevcut olmadığı, bağlantılı olarak TTK m.55/1a-4 kapsamında haksız rekabete ilişkin şartların mevcut olmadığını, Model 7, Model 8 ve Model 9’a ilişkin olarak görsellerin sunulmuş olduğu, diğer modellere ilişkin herhangi bir görselin ya da dayanak belgenin sunulmadığı tespit edilmekte olup, ayrıca re’sen yapılan araştırmada, Davacıdan daha önceki bir tarihte kamuya sunulmuş olduklarının tespit edilemediği, davacı tarafa ait “Model 2, Model 3, Model 4, Model 5, Model 6, Model 7, Model 8, Model 9, Model 10, isimli tescilsiz tasarımlar ile davalı tarafa ait ürünler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları dolayısıyla SMK m.81/1 a kapsamında tescilsiz tasarıma tecavüze ait şartların mevcut olduğu, bağlantılı olarak TTK m.55/1a-4 kapsamında haksız rekabete ilişkin şartların mevcut olduğu tespit, sonuç ve kanaatine varılmış olup işbu tespitlere dair nihai hukuki değerlendirme ve takdirin mahkemeye ait olduğu, somut olayın koşullarına göre tecavüz ve haksız rekabete ilişkin tespitler yukarıda arz edilmiş olup, işbu tespitler uyarınca, Davacının SMK. m.149 kapsamında belirtmiş olduğu “tasarıma tecavüzün önlenmesi, durdurulması, kaldırılması, men'i, davalının internet sitesinde, sosyal medya hesaplarında tecavüze konu ürünlerin görsellerinin yer aldığı sayfalara erişimin engellenmesi, ürünlere el konulması ve ürünlerin imhası ile ürünlerin görsellerinin yer aldığı her türlü reklam, tanıtım malzemesine el konulması ve bunların imhası ile maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi” seçeneklerinden hangisinin tespit edilen somut olayın koşullarına göre uygulanabileceğine ilişkin takdir, tamamen hukuki bir nitelendirmeyi gerektirdiğinden takdirin mahkemeye ait olduğu, Heyet üyelerinin FSEK kapsamında uzmanlığı olmadığından “eser” niteliği hususunda herhangi bir değerlendirme yapma imkanının olamadığı, davalı tarafından, dava konusu tasarıma yönelik, inceleme günü sunulan 01.01.2021 – 15.03.2022 dönemleri arası satış raporlarında tespit edilen, ürün satışlarından elde ettiği net satış hasılatı ve ortalama piyasa şartlarına göre belirlenen Faaliyet Karlılık Oranı üzerinden yapılan hesaba göre, 86.588,13 TL.’ sı muhtemel kazanç elde ettiği, dava konusu tasarımların, kazanca olan muhtemel etkisi üzerinden yapılan hesaba göre, dava konusu tasarımların kullanımı nedeni ile davalı tarafın elde ettiği muhtemel kazancın 25.976,44 TL.’ sı olarak hesap edildiği, ancak, davalı tarafından, 2021 yılı öncesi satış raporları incelemeye sunulmadığından, bu tarihten önce satışının olup olmadığının tespit edilemediği, ayrıca incelemeye sunulan satış raporlarının doğruluğunun, program üzerinden teyit edilemediği, yapılan tespitler doğrultusunda, davacı tarafın maddi tazminat talebinin Türk Borçlar Kanununun 50. ve 51. Maddelerine göre belirlenmesi hususu mahkemenin takdirinde olduğunu bildirmiştir.
Mahkememizin 07/09/2023 tarihli duruşma ara kararı ile davalı vekiline, müvekkili şirkete ait 2020 - 2021- 2022 yıllarına ait ticari defterleri ve faturaları mahkeme kalemine ibrazı için iki hafta kesin süre verilmesine, aksi takdirde ibrazdan kaçınmış sayılacakları ve aleyhlerine delil teşkil edeceğinin ihtarına, ibraz edildiğinde dosyanın önceki heyete tevdi ile, taraf vekillerinin ek rapora itirazları ciddi olup bu itirazları giderir ve maddi tazminat hesabı yapılmak suretiyle ek rapor tanziminin istenmesine karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 07/02/2024 tarihli 2. Ek raporda sonuç olarak ; model-1 isimli görsele ilişkin olarak, önceki raporlarda da ilgili görselin yeşil topuklar web sitesine Şubat 2020 tarihinde yüklendiğini teyit eder bulgulara ulaşılmakla birlikte bu 2. Ek raporda görselin düzenlendiği ... isimli program tarafından oluşturulan meta verileri incelendiğinde görselin 26 Şubat 2020 tarihinde son olarak güncellenmiş olduğunun tespit edildiği, görselin ulaşılan tarihsel kayıtlarının sonradan güncellenmiş olduğu kayıtlarına dosya kapsamında rastlanmadığı, bu konudaki takdirin mahkemeye ait olduğu, bu anlamda kök ve ek rapordaki varılmış olunan sonuçları yinelediklerini, varılmış olunan sonuçlardan dönülecek bir hususun bulunmadığı, davalı tarafından, kök rapor hazırlanırken inceleme de sunulan ticari belge ve kayıtların dışında, yeni bir kayıt ve belge sunulamayacağı beyan edildiğinden, kök raporda yapılan hesaplamaları değiştirecek yeni bir belge olmadığı, bu nedenle kök raporda yapılan tespitleri aynen tekrar ederek; davalı tarafından, dava konusu tasarıma yönelik, inceleme günü sunulan 01.01.2021 – 15.03.2022 dönemleri arası satış raporlarında tespit edilen, ürün satışlarından elde ettiği net satış hasılatı ve ortalama piyasa şartlarına göre belirlenen Faaliyet Karlılık Oranı üzerinden yapılan hesaba göre, 86.588,13 TL.’ sı muhtemel kazanç elde ettiği, dava konusu tasarımların, kazanca olan muhtemel etkisi üzerinden yapılan hesaba göre, dava konusu tasarımların kullanımı nedeni ile davalı tarafın elde ettiği Muhtemel kazancın 25.976,44 TL.’ sı olarak hesap edildiği, ancak, davalı tarafından, 2021 yılı öncesi satış raporları incelemeye sunulmadığından, bu tarihten önce satışının olup olmadığının tespit edilemediği, ayrıca incelemeye sunulan satış raporlarının doğruluğunun, program üzerinden teyit edilemediği, raporumuz içerisinde yapılan tespitler doğrultusunda, davacı tarafın maddi tazminat talebinin Türk Borçlar Kanununun 50. ve 51. Maddelerine göre belirlenmesi hususunun mahkemenin takdirinde olduğunu bildirmiştir.
Mahkememizin 04/04/2024 tarihli duruşma kararı ile aha önce davacı vekilince ek rapor için avans yatırıldığından ve itirazlar ciddi görülüp, özellikle delil olarka baştan beri dayanılan e-tespit tutanaklarını da değerlendirir nihai olarak istenebilecek maddi tazminat talebini göster ek rapor tanzimini istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 3. Ek raporda sonuç olarak; Model-1 isimli görselin arşiv kaydı 17.05.2022 tarihli olduğunu, önceki raporlarda da belirtildiği üzere farklı altyapılar tarafından resmin oluşturulma tarihinin 2020- 2.Ay tarihi olduğunu işaret eder kayıtlara ulaşıldığını, itirazların toplandığı resmin oluşturulma tarihi hususu bu ek rapor tanzimi sırasında tekrar ele alınmış, kök rapor, ek rapor ve 2. Ek raporda varılan teknik tespitler değişmediği için, geçmiş raporlarda varılan sonuçları yinelediklerini, 1.Ek raporda yapılan tespitler de, davalı tarafından incelemeye sunulan satış raporlarında tespit edilen satış adetleri ve piyasa ortalama karlılık oranı (%30) dikkate alınarak, davalı tarafın elde ettiği muhtemel kazancın 86.588,44 TL.’ sı olarak hesap edildiği, tasarımın satışlara etkisinin ortalama %30 olduğu varsayılarak, dava konusu tasarımlar nedeni ile davalı tarafın elde ettiği muhtemel kazancın 25.976,53 TL.’ sı olarak hesap edildiği, 3) Sayın Mahkeme tarafından, bu defa yapılan görevlendirme kapsamında, davacı tarafından sunulan e-tespit tutanağı üzerinden yapılan hesaplamalar doğrultusunda, davalı tarafından incelemeye sunulan satış raporlarında görülen satış adetleri dikkate alınarak, e-tespit tutanaklarında görülen birim satış fiyatları üzerinden yapılan hesaba göre, davalı tarafın 221.829,94 TL.’ sı muhtemel faaliyet karı elde ettiği, davacı tarafın itirazları dikkate alınarak, dava konusu tasarımların etkisinin bu defa %40 olduğu varsayılarak, dava konusu tasarımlar nedeni ile davalı tarafın elde ettiği muhtemel kazancın 88.731,98 TL.’ sı olarak hesap edildiği, 4) Davalı tarafından, 2021 yılı öncesi satış raporları incelemeye sunulmadığından, bu tarihten önce satışının olup olmadığının tespit edilemediği, ayrıca incelemeye sunulan satış raporlarının doğruluğunun, program üzerinden teyit edilemediği, raporumuz içerisinde yapılan tespitler doğrultusunda, davacı tarafın maddi tazminat talebinin Türk Borçlar Kanununun 50. Ve 51. Maddelerine göre belirlenmesi hususunun mahkemenin takdirinde olduğunu bildirmiştir.
Dosya kapsamı deliller, taraf iddia ve savunmaları, dinlenen tanıklar, bilirkişi rapor ve ek raporları birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafça ve bilirkişi raporunda Model 1, 2 3,4,5,6,7,8,9 ve 10 olarak gösterilen giysi tasarımlarının davacı tarafça oluşturulup SMK 56 maddesi kapsamında yeni ve ayırt edici nitelikte olup, SMK 55/4 maddesi kapsamında ilk kez Türkiye'de davacı tarafınca kamuya sunulduğu, bu haliyle tescilsiz tasarım olarak korumaya müstehak oldukları anlaşılmıştır. Bilirkişi raporunda davaya konu Model 1 olarak isimlendirilen tescilsiz tasarımın, davacının kamuya sunum tarihi olan 10.04.2020 tarihinden daha önceki tarih olan 26.02.2020’de piyasaya sürülmüş olduğu ve bu nedenle korumadan faydalanamayacağı belirtilmiş ise de, duruşmada dinlenen tanık ...'nun beyanına göre bu ürünün de davacı şirketten kendisince alınıp internet sitesine koyduğu ve bu haliyle de ilk kamuya sunanın davacı olduğu anlaşılmıştır. Olay ve dava tarihi itibariyle davacının dayandığı tescilsiz tasarımlar yasal koruma süresi içerisindedir. Daha önce davacı şirket ile alışverişi olan davalı şirketin herhangi bir hakka dayanmaksızın davacının tescilsiz tasarımları ile bilinçli tüketici nezdinde ayırt edilemeyecek kadar benzerini ürettirip satışını gerçekleştirdiği ve böylece SMK 81 anlamında davacının tasarımdan doğan haklarına tecavüzde bulunduğu gibi TTK 54 ve devamı maddeleri uyarınca haksız rekabet teşkil ettiği anlaşılmakla, bu talepler yönünden dava kabul edilmiştir.
Davacının maddi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede; davacının tazminat seçeneği de göz önüne alınarak ve özellikle tekstil tasarımı yönünden tasarımın kazanca etkisi yüksek olduğundan genel giderler hesaba katılmaksızın davalının elde ettiği net kazancın 88.731,98 TL olduğu sonuç ve kanaatine varılarak ve davacının ıslah ile faiz talebi de gözetilerek davanın kabulü ile takdiren 88.731,98 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.
Davacının manevi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede, davalının eylemleri aynı zamanda davacının tasarım ve iş ürününden kaynaklı manevi haklarını da ihlal ettiğinden, ihlalin niteliği, miktarı, süresi ve tarafların ekonomik durumu gözetilerek davacı yararına 50.000,00 TL manevi tazminat takdir edilmiştir. Bu itibarla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-Davacının davasının KABULÜNE, davacı tarafça ilk defa oluşturulup kamuya sunulan tescilsiz tasarım olarak hak sahibi olduğu bilirkişiler ...., ... ve .... tarafından düzenlenen raporda Model 1, 2 3,4,5,6,7,8,9 ve 10 olarak gösterilen tescilsiz tasarımlarla ayırt edilemeyecek kadar benzerinin davalı tarafça üretilip satışa arz edilmesinin davacının tasarımdan doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, bu davalı eylemlerinin önlenmesine, durdurulmasına, kaldırılmasına ve men'ine, davalının tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden bu ürünleri satış ve pazarlama dahil tüm faaliyetlerinin durdurulmasına, önlenmesine, tecavüz teşkil eden davalı ürünlerine el konularak masrafı davalıya ait olmak üzere imhasına, yine ürünlerin görsellerinin yer aldığı her türlü reklam ve tanıtım malzemesine el konularak masrafı davalıya ait olmak üzere imhasına, davalı tarafça kullanılan ;
https://www....
https://www....
https://www...
https://www...
https://www....
https://www....
https://www....
https://www....
https://www....
https://www...
https://www....
https://www....
https://www...
https://www....
https://www....
https://www....
Https://www....
https://www....
https://www....
https://www...
linklerden dava konusu ürün görsellerinin iki hafta kesin süre içerisinde çıkarılmasına, aksi takdirde erişimin engellenmesine,
-Takdiren 88.731,98 TL maddi tazminat ve 50.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Karar kesinleştiğinde masrafı davalıya ait olmak üzere hüküm özetinin ülke çapında yayınlanan trajı en yüksek üç gazetenin birinde ilanına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hesaplanan 9.476,80 TL ilam harcından, 870,24 TL peşin harç ve 1.500,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 2.370,24 TL harcın mahsubu ile, 7.106,56 TL bakiye karar harcının, davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen tecavüz ve haksız rekabet davası yönünden 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen maddi tazminat davası yönünden 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen manevi tazminat davası yönünden 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine
7-Davacı tarafından yapılan 2.451,66 TL harç gideri, 670,00 TL tebligat-teskere ücreti ve 8.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 11.621.66 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
9-Karar kesinleştiğinde harcanmayan avansın ilgilisine iadesine,
10-Talep halinde kararın taraflara tebliğine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 hafta süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Açıkça okunup usulen anlatıldı. 24/12/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır
ESAS NO : 2022/71 Esas
KARAR NO : 2024/277
DAVA : Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ : 15/03/2022
KARAR TARİHİ : 24/12/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 30/12/2024
Davacı vekili tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA ; Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkilinin tekstil ve hazır giyim sektöründe Türkiye çapında faaliyet gösteren, hem üretim hem satış alanında faaliyette olduğunu, Türkiye'nin en tanınmış tekstil ve hazır giyim firmalarından biri olduğunu, müvekkilinin ürünlerinin üzerinde TPMK nezdinde .... tescil numaralı "...." ve ... tescil numaralı "..." ibarelerini kullandığını, davalıların müvekkilinini tasarımlarının ve bu alandaki tanınmışlığından haberdar olduğunu, hatta müvekkilinden iş bu davaya mesnet tasarımlara konu ürünlerden de satın aldığını, davalının ürünleri müvekkilinden ve piyasadan tedarik ettikten sonra aynı tasarımları fason olarak veya kendisi üreterek gerek fiziken gerekse de sosyal medya aracılığıyla piyasa sunduğunu, davalının müvekkilinin tasarımlarının birebir taklidi niteliğindeki ürünlerin kalitesiz olduğu gerekçesiyle pek çok müşteri tarafından şikayetler geldiğini, davalının faaliyetinin müvekkilinin ticari itibarını zedelediğini, davalının tüm bu eylemlerinin müvekkilinin haklarını ihlal ettiğini, bu nedenlerle davalının müvekkilinin tasarımdan doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabetinin tespiti, men'i ve ref'ine , şimdilik 1.000,00 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesine, davalının internet sitesi ve sosyal medya adreslerinde tecavüz ve haksız rekabete konu internet adreslerine erişimin engellenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili 28/11/2024 tarihli dilekçesi ile 1.000,00 TL olan maddi tazminat talebini 88.731,98 TL'ye arttırarak harcını yatırmıştır. Islah dilekçesi ile , fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla tüm tazminat taleplerine Noter e-tespiti tarihinden
(06.01.2022) itibaren hesaplanacak bankaların uyguladığı en yüksek ticari faizi uygulanmasını talep etmiştir.
CEVAP ; Davalı vekili cevap dilekçesi ile, davacının hiçbir iddiasını kabul etmemek kaydıyla, davadaki taleplerin hak düşürücü süre geçirildikten sonra açıldığını, müvekkilinin "...." ve "..." ibareli TPMK nezdinde tescilli markaları adı altında faaliyet gösterdiğini, davacı tarafın davaya konu tasarımların tescilsiz olduğunu ve ilk defa kendisi tarafından kamuya sunulduğunu iddia etmiş ise de davacının bu iddialarının gerçeğe aykırı olduğunu, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
Dava, tescilsiz tasarıma dayalı tasarımdan doğan haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti men'i ve ref'i ile maddi ve manevi tazminata ilişkindir. Taraf delilleri toplanarak , bildirilen tanıklar dinlenmiş ve bilirkişi raporu alınmıştır.
Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan gelen kayıtlardan, ... tescil numaralı "...." ibareli ve ....tescil numaralı "..." ibareli markaların davacı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.
6102 Sayılı TTKnın 54. Maddesi ile, haksız rekabete ilişkin bu kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır. Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır. 55. Maddesinin 4. fıkrasında ise, iyi niyetle bağdaşmayan, haksız rekabete ilişkin eylemlere örnek olarak, başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak gösterilmiş ve haksız rekabet halleri hüküm altına alınmıştır.
6769 Sayılı SMK'nın 81/1. Maddesi ile, tasarım sahibinin izni olmaksızın bu kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak, tasarım sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek, tasarım hakkını gasp etmenin tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller gösterilmiştir. Yine aynı maddenin devamında ise, başvuru, 65 inci maddeye göre tescil edilerek yayımlandığı takdirde, tescil sahibi, tasarım hakkına yönelik olarak bu maddede sayılan tecavüzlerden dolayı hukuk davası açma hakkına sahip olduğu, tecavüz eden, başvurudan ve kapsamından haberdar edilmişse başvurunun yayımlanmış olmasına bakılmayacağı, tecavüz edenin kötüniyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa yayımdan önce de tecavüzün varlığı kabul edileceği ve koruma kapsamındaki tasarımın tescilli olduğuna ilişkin kaydın ürün, ambalaj veya fatura üzerine konulmamış olması, bu maddede sayılan fiilleri tasarım hakkına tecavüz olmaktan çıkarmayacağı belirtilmiştir.
Mahkememizin 01/11/2022 tarihli ön inceleme duruşması kararı ile dosyanın resen seçilecek biri sınai mülkiyet uzmanı, birisi tekstil tasarım uzmanı ve biri de bilişim uzmanından oluşacak üç kişilik heyete tevdi edilerek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 06/02/2023 havale tarihli raporda sonuç olarak, davaya konu Model 1 olarak isimlendirilen tescilsiz tasarımın, davacının kamuya
sunum tarihi olan 10.04.2020 tarihinden daha önceki tarih olan 26.02.2020’de
piyasaya sürülmüş olduğu iddiasına delil ve dayanak olarak davalı tarafça,
sunulan tasarımın davacıya ait Model 1 isimli tescilsiz tasarım ile benzer olması
nedeniyle SMK m.81/1 a kapsamında tescilsiz tasarıma tecavüze ait şartların
mevcut olmadığı, bağlantılı olarak TTK m.55/1a-4 kapsamında haksız rekabete
ilişkin şartların mevcut olmadığı,
Model 7, Model 8 ve Model 9’a ilişkin olarak görsellerin sunulmuş olduğu, diğer
modellere ilişkin herhangi bir görselin ya da dayanak belgenin sunulmadığı
tespit edilmekte olup, ayrıca re’sen yapılan araştırmada, davacıdan daha
önceki bir tarihte kamuya sunulmuş olduklarının tespit edilemediği,
davacı tarafa ait “Model 2, Model 3, Model 4, Model 5, Model 6, Model 7, Model
8, Model 9,Model 10, isimli tescilsiz tasarımlar ile davalı tarafa ait ürünler arasında
bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar
bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları dolayısıyla SMK m.81/1 a
kapsamında tescilsiz tasarıma tecavüze ait şartların mevcut olduğu, bağlantılı
olarak TTK m.55/1a-4 kapsamında haksız rekabete ilişkin şartların mevcut olduğu
tespit, sonuç ve kanaatine varılmış olup işbu tespitlere dair nihai hukuki
değerlendirme ve takdirin mahkemeye ait olduğunu bildirmiştir.
Mahkememizin 09/03/2023 tarihli duruşma ara kararı ile mevcut bilirkişi heyetine mali müşavir bir bilirkişinin de eklenerek mali müşavir bilirkişiye mahallinde davalı tarafa ait ticari defter ve kayıtları inceleme yetkisi de verilerek, a)davacı tarafın tazminat seçeneği olan davalı tarafın elde ettiği net kazanç seçeneğine göre dava tarihinden geriye doğru olan döneme ilişkin, 06/02/2023 havale tarihli raporda belirtilen 1 , 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 model nolu elbise tasarımlarından davalının elde ettiği net kazancın (genel giderler hesaba katılmaksızın) ne olduğu, b)davacı vekilinin 1 nolu modelin kamuya sunum tarihine ilişkin itirazı ve davalı vekilinin tüm tasarımlara yönelik itirazlarını değerlendirir şekilde ek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu ek raporda sonuç olarak; Davacı tarafa ait https://www.... adresinde yer alan tasarım ile davalı tarafa ait https://www.... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıklarını, davacı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım ile Davalı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım ile Davalı tarafa ait https://www.... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım ile davalı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıklarını, davacı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım ile Davalı tarafa ait https://www.... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait https://www... link adresinde yer alan tasarım ile Davalı tarafa ait https://www.... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait https://www.... adresinde yer alan tasarım ile Davalı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıklarını, davacı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım ile Davalı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım ile Davalı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım ile Davalı tarafa ait https://www... adresinde yer alan tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davaya konu Model 1 olarak isimlendirilen tescilsiz tasarımın, davacının kamuya sunum tarihi olan 10.04.2020 tarihinden daha önceki tarih olan 26.02.2020’de piyasaya sürülmüş olduğu iddiasına delil ve dayanak olarak Davalı tarafça sunulan tasarımın davacıya ait Model 1 isimli tescilsiz tasarım ile benzer olması ve daha önce kamuya sunumu nedeniyle SMK m.81/1 a kapsamında tescilsiz tasarıma tecavüze ait şartların mevcut olmadığı, bağlantılı olarak TTK m.55/1a-4 kapsamında haksız rekabete ilişkin şartların mevcut olmadığını, Model 7, Model 8 ve Model 9’a ilişkin olarak görsellerin sunulmuş olduğu, diğer modellere ilişkin herhangi bir görselin ya da dayanak belgenin sunulmadığı tespit edilmekte olup, ayrıca re’sen yapılan araştırmada, Davacıdan daha önceki bir tarihte kamuya sunulmuş olduklarının tespit edilemediği, davacı tarafa ait “Model 2, Model 3, Model 4, Model 5, Model 6, Model 7, Model 8, Model 9, Model 10, isimli tescilsiz tasarımlar ile davalı tarafa ait ürünler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları dolayısıyla SMK m.81/1 a kapsamında tescilsiz tasarıma tecavüze ait şartların mevcut olduğu, bağlantılı olarak TTK m.55/1a-4 kapsamında haksız rekabete ilişkin şartların mevcut olduğu tespit, sonuç ve kanaatine varılmış olup işbu tespitlere dair nihai hukuki değerlendirme ve takdirin mahkemeye ait olduğu, somut olayın koşullarına göre tecavüz ve haksız rekabete ilişkin tespitler yukarıda arz edilmiş olup, işbu tespitler uyarınca, Davacının SMK. m.149 kapsamında belirtmiş olduğu “tasarıma tecavüzün önlenmesi, durdurulması, kaldırılması, men'i, davalının internet sitesinde, sosyal medya hesaplarında tecavüze konu ürünlerin görsellerinin yer aldığı sayfalara erişimin engellenmesi, ürünlere el konulması ve ürünlerin imhası ile ürünlerin görsellerinin yer aldığı her türlü reklam, tanıtım malzemesine el konulması ve bunların imhası ile maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi” seçeneklerinden hangisinin tespit edilen somut olayın koşullarına göre uygulanabileceğine ilişkin takdir, tamamen hukuki bir nitelendirmeyi gerektirdiğinden takdirin mahkemeye ait olduğu, Heyet üyelerinin FSEK kapsamında uzmanlığı olmadığından “eser” niteliği hususunda herhangi bir değerlendirme yapma imkanının olamadığı, davalı tarafından, dava konusu tasarıma yönelik, inceleme günü sunulan 01.01.2021 – 15.03.2022 dönemleri arası satış raporlarında tespit edilen, ürün satışlarından elde ettiği net satış hasılatı ve ortalama piyasa şartlarına göre belirlenen Faaliyet Karlılık Oranı üzerinden yapılan hesaba göre, 86.588,13 TL.’ sı muhtemel kazanç elde ettiği, dava konusu tasarımların, kazanca olan muhtemel etkisi üzerinden yapılan hesaba göre, dava konusu tasarımların kullanımı nedeni ile davalı tarafın elde ettiği muhtemel kazancın 25.976,44 TL.’ sı olarak hesap edildiği, ancak, davalı tarafından, 2021 yılı öncesi satış raporları incelemeye sunulmadığından, bu tarihten önce satışının olup olmadığının tespit edilemediği, ayrıca incelemeye sunulan satış raporlarının doğruluğunun, program üzerinden teyit edilemediği, yapılan tespitler doğrultusunda, davacı tarafın maddi tazminat talebinin Türk Borçlar Kanununun 50. ve 51. Maddelerine göre belirlenmesi hususu mahkemenin takdirinde olduğunu bildirmiştir.
Mahkememizin 07/09/2023 tarihli duruşma ara kararı ile davalı vekiline, müvekkili şirkete ait 2020 - 2021- 2022 yıllarına ait ticari defterleri ve faturaları mahkeme kalemine ibrazı için iki hafta kesin süre verilmesine, aksi takdirde ibrazdan kaçınmış sayılacakları ve aleyhlerine delil teşkil edeceğinin ihtarına, ibraz edildiğinde dosyanın önceki heyete tevdi ile, taraf vekillerinin ek rapora itirazları ciddi olup bu itirazları giderir ve maddi tazminat hesabı yapılmak suretiyle ek rapor tanziminin istenmesine karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 07/02/2024 tarihli 2. Ek raporda sonuç olarak ; model-1 isimli görsele ilişkin olarak, önceki raporlarda da ilgili görselin yeşil topuklar web sitesine Şubat 2020 tarihinde yüklendiğini teyit eder bulgulara ulaşılmakla birlikte bu 2. Ek raporda görselin düzenlendiği ... isimli program tarafından oluşturulan meta verileri incelendiğinde görselin 26 Şubat 2020 tarihinde son olarak güncellenmiş olduğunun tespit edildiği, görselin ulaşılan tarihsel kayıtlarının sonradan güncellenmiş olduğu kayıtlarına dosya kapsamında rastlanmadığı, bu konudaki takdirin mahkemeye ait olduğu, bu anlamda kök ve ek rapordaki varılmış olunan sonuçları yinelediklerini, varılmış olunan sonuçlardan dönülecek bir hususun bulunmadığı, davalı tarafından, kök rapor hazırlanırken inceleme de sunulan ticari belge ve kayıtların dışında, yeni bir kayıt ve belge sunulamayacağı beyan edildiğinden, kök raporda yapılan hesaplamaları değiştirecek yeni bir belge olmadığı, bu nedenle kök raporda yapılan tespitleri aynen tekrar ederek; davalı tarafından, dava konusu tasarıma yönelik, inceleme günü sunulan 01.01.2021 – 15.03.2022 dönemleri arası satış raporlarında tespit edilen, ürün satışlarından elde ettiği net satış hasılatı ve ortalama piyasa şartlarına göre belirlenen Faaliyet Karlılık Oranı üzerinden yapılan hesaba göre, 86.588,13 TL.’ sı muhtemel kazanç elde ettiği, dava konusu tasarımların, kazanca olan muhtemel etkisi üzerinden yapılan hesaba göre, dava konusu tasarımların kullanımı nedeni ile davalı tarafın elde ettiği Muhtemel kazancın 25.976,44 TL.’ sı olarak hesap edildiği, ancak, davalı tarafından, 2021 yılı öncesi satış raporları incelemeye sunulmadığından, bu tarihten önce satışının olup olmadığının tespit edilemediği, ayrıca incelemeye sunulan satış raporlarının doğruluğunun, program üzerinden teyit edilemediği, raporumuz içerisinde yapılan tespitler doğrultusunda, davacı tarafın maddi tazminat talebinin Türk Borçlar Kanununun 50. ve 51. Maddelerine göre belirlenmesi hususunun mahkemenin takdirinde olduğunu bildirmiştir.
Mahkememizin 04/04/2024 tarihli duruşma kararı ile aha önce davacı vekilince ek rapor için avans yatırıldığından ve itirazlar ciddi görülüp, özellikle delil olarka baştan beri dayanılan e-tespit tutanaklarını da değerlendirir nihai olarak istenebilecek maddi tazminat talebini göster ek rapor tanzimini istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 3. Ek raporda sonuç olarak; Model-1 isimli görselin arşiv kaydı 17.05.2022 tarihli olduğunu, önceki raporlarda da belirtildiği üzere farklı altyapılar tarafından resmin oluşturulma tarihinin 2020- 2.Ay tarihi olduğunu işaret eder kayıtlara ulaşıldığını, itirazların toplandığı resmin oluşturulma tarihi hususu bu ek rapor tanzimi sırasında tekrar ele alınmış, kök rapor, ek rapor ve 2. Ek raporda varılan teknik tespitler değişmediği için, geçmiş raporlarda varılan sonuçları yinelediklerini, 1.Ek raporda yapılan tespitler de, davalı tarafından incelemeye sunulan satış raporlarında tespit edilen satış adetleri ve piyasa ortalama karlılık oranı (%30) dikkate alınarak, davalı tarafın elde ettiği muhtemel kazancın 86.588,44 TL.’ sı olarak hesap edildiği, tasarımın satışlara etkisinin ortalama %30 olduğu varsayılarak, dava konusu tasarımlar nedeni ile davalı tarafın elde ettiği muhtemel kazancın 25.976,53 TL.’ sı olarak hesap edildiği, 3) Sayın Mahkeme tarafından, bu defa yapılan görevlendirme kapsamında, davacı tarafından sunulan e-tespit tutanağı üzerinden yapılan hesaplamalar doğrultusunda, davalı tarafından incelemeye sunulan satış raporlarında görülen satış adetleri dikkate alınarak, e-tespit tutanaklarında görülen birim satış fiyatları üzerinden yapılan hesaba göre, davalı tarafın 221.829,94 TL.’ sı muhtemel faaliyet karı elde ettiği, davacı tarafın itirazları dikkate alınarak, dava konusu tasarımların etkisinin bu defa %40 olduğu varsayılarak, dava konusu tasarımlar nedeni ile davalı tarafın elde ettiği muhtemel kazancın 88.731,98 TL.’ sı olarak hesap edildiği, 4) Davalı tarafından, 2021 yılı öncesi satış raporları incelemeye sunulmadığından, bu tarihten önce satışının olup olmadığının tespit edilemediği, ayrıca incelemeye sunulan satış raporlarının doğruluğunun, program üzerinden teyit edilemediği, raporumuz içerisinde yapılan tespitler doğrultusunda, davacı tarafın maddi tazminat talebinin Türk Borçlar Kanununun 50. Ve 51. Maddelerine göre belirlenmesi hususunun mahkemenin takdirinde olduğunu bildirmiştir.
Dosya kapsamı deliller, taraf iddia ve savunmaları, dinlenen tanıklar, bilirkişi rapor ve ek raporları birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafça ve bilirkişi raporunda Model 1, 2 3,4,5,6,7,8,9 ve 10 olarak gösterilen giysi tasarımlarının davacı tarafça oluşturulup SMK 56 maddesi kapsamında yeni ve ayırt edici nitelikte olup, SMK 55/4 maddesi kapsamında ilk kez Türkiye'de davacı tarafınca kamuya sunulduğu, bu haliyle tescilsiz tasarım olarak korumaya müstehak oldukları anlaşılmıştır. Bilirkişi raporunda davaya konu Model 1 olarak isimlendirilen tescilsiz tasarımın, davacının kamuya sunum tarihi olan 10.04.2020 tarihinden daha önceki tarih olan 26.02.2020’de piyasaya sürülmüş olduğu ve bu nedenle korumadan faydalanamayacağı belirtilmiş ise de, duruşmada dinlenen tanık ...'nun beyanına göre bu ürünün de davacı şirketten kendisince alınıp internet sitesine koyduğu ve bu haliyle de ilk kamuya sunanın davacı olduğu anlaşılmıştır. Olay ve dava tarihi itibariyle davacının dayandığı tescilsiz tasarımlar yasal koruma süresi içerisindedir. Daha önce davacı şirket ile alışverişi olan davalı şirketin herhangi bir hakka dayanmaksızın davacının tescilsiz tasarımları ile bilinçli tüketici nezdinde ayırt edilemeyecek kadar benzerini ürettirip satışını gerçekleştirdiği ve böylece SMK 81 anlamında davacının tasarımdan doğan haklarına tecavüzde bulunduğu gibi TTK 54 ve devamı maddeleri uyarınca haksız rekabet teşkil ettiği anlaşılmakla, bu talepler yönünden dava kabul edilmiştir.
Davacının maddi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede; davacının tazminat seçeneği de göz önüne alınarak ve özellikle tekstil tasarımı yönünden tasarımın kazanca etkisi yüksek olduğundan genel giderler hesaba katılmaksızın davalının elde ettiği net kazancın 88.731,98 TL olduğu sonuç ve kanaatine varılarak ve davacının ıslah ile faiz talebi de gözetilerek davanın kabulü ile takdiren 88.731,98 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.
Davacının manevi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede, davalının eylemleri aynı zamanda davacının tasarım ve iş ürününden kaynaklı manevi haklarını da ihlal ettiğinden, ihlalin niteliği, miktarı, süresi ve tarafların ekonomik durumu gözetilerek davacı yararına 50.000,00 TL manevi tazminat takdir edilmiştir. Bu itibarla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-Davacının davasının KABULÜNE, davacı tarafça ilk defa oluşturulup kamuya sunulan tescilsiz tasarım olarak hak sahibi olduğu bilirkişiler ...., ... ve .... tarafından düzenlenen raporda Model 1, 2 3,4,5,6,7,8,9 ve 10 olarak gösterilen tescilsiz tasarımlarla ayırt edilemeyecek kadar benzerinin davalı tarafça üretilip satışa arz edilmesinin davacının tasarımdan doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, bu davalı eylemlerinin önlenmesine, durdurulmasına, kaldırılmasına ve men'ine, davalının tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden bu ürünleri satış ve pazarlama dahil tüm faaliyetlerinin durdurulmasına, önlenmesine, tecavüz teşkil eden davalı ürünlerine el konularak masrafı davalıya ait olmak üzere imhasına, yine ürünlerin görsellerinin yer aldığı her türlü reklam ve tanıtım malzemesine el konularak masrafı davalıya ait olmak üzere imhasına, davalı tarafça kullanılan ;
https://www....
https://www....
https://www...
https://www...
https://www....
https://www....
https://www....
https://www....
https://www....
https://www...
https://www....
https://www....
https://www...
https://www....
https://www....
https://www....
Https://www....
https://www....
https://www....
https://www...
linklerden dava konusu ürün görsellerinin iki hafta kesin süre içerisinde çıkarılmasına, aksi takdirde erişimin engellenmesine,
-Takdiren 88.731,98 TL maddi tazminat ve 50.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Karar kesinleştiğinde masrafı davalıya ait olmak üzere hüküm özetinin ülke çapında yayınlanan trajı en yüksek üç gazetenin birinde ilanına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hesaplanan 9.476,80 TL ilam harcından, 870,24 TL peşin harç ve 1.500,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 2.370,24 TL harcın mahsubu ile, 7.106,56 TL bakiye karar harcının, davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen tecavüz ve haksız rekabet davası yönünden 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen maddi tazminat davası yönünden 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen manevi tazminat davası yönünden 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine
7-Davacı tarafından yapılan 2.451,66 TL harç gideri, 670,00 TL tebligat-teskere ücreti ve 8.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 11.621.66 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
9-Karar kesinleştiğinde harcanmayan avansın ilgilisine iadesine,
10-Talep halinde kararın taraflara tebliğine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 hafta süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Açıkça okunup usulen anlatıldı. 24/12/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır
