Alan Adı ile Marka Çakışması: Domain Gaspına Karşı Ne Yapılır?

Bir markanın dijital adresini kaybetmesi, çoğu zaman tabelasını kaybetmesinden daha maliyetlidir. Müşteri sizi arar, arama sonucunda başka bir siteye girer, orada benzer bir ürünü satın alır ve yaşadığı sorunu size yazar. Alan adı uyuşmazlıklarının ticari zararı burada başlar.

Türkiye'de bu riski büyüten bir gelişme de yaşandı: Eylül 2022'de TRABİS'in faaliyete geçmesiyle birlikte .tr uzantılı alan adlarında belge esaslı tahsis uygulaması sona erdi ve "ilk gelen alır" esasına geçildi. Yani "com.tr adresini nasılsa belge isterler, kimse alamaz" varsayımı artık geçerli değildir. Bu rehberde alan adı ile marka çakışmasında hangi yolun ne zaman kullanılacağını anlatıyoruz.

Alan Adı Tahsisi Hukuken Ne Verir?

Alan adı, teknik olarak bir adresin size tahsis edilmesidir. Bu tahsis:

• Kayıt kuruluşuyla aranızdaki sözleşmeye dayanır,
• Süreye bağlıdır ve yenilenmediğinde sona erer,
• Size o ismi kullanma imkânı verir, ancak üçüncü kişilere yasaklama yetkisi vermez.

Marka hakkı ise tam tersi bir yapıdadır: tescil ile doğar, seçilen sınıflarda Türkiye genelinde geçerlidir ve SMK m.7 uyarınca üçüncü kişilerin kullanımını yasaklama yetkisi verir. Bu yetkinin kapsamına internet ortamı da açıkça dahildir. SMK m.7/3-d, marka sahibinin "işareti kullanan kişinin, işaretin kullanımına ilişkin hakkı veya meşru bağlantısı olmaması şartıyla, işaretin aynı veya benzerinin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı, yönlendirici kod, anahtar sözcük ya da benzeri biçimlerde kullanılmasını" yasaklayabileceğini düzenler.

Sonuç açıktır: alan adınız markanızı korumaz, markanız alan adınızı korur.

Karşılaşılan Tipik Senaryolar

.tr Uzantılı Alan Adları: TRABİS Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması

com.tr, net.tr, org.tr ve doğrudan .tr gibi uzantılarda uyuşmazlıklar, TRABİS bünyesinde yetkilendirilmiş Uyuşmazlık Çözüm Hizmet Sağlayıcıları (UÇHS) aracılığıyla çözülür. Dosyaya, fikri mülkiyet, marka, ticaret veya bilişim hukuku alanında deneyimli hakem ya da hakem heyeti bakar.

Üç şart birlikte aranır

1. Aynılık veya benzerlik: İhtilaf konusu alan adının, sahip olunan ya da ticarette kullanılan marka, ticaret unvanı, işletme adı veya diğer tanıtıcı işaretlerle aynı ya da benzer olması.
2. Hak veya bağlantı yokluğu: Alan adını tahsis ettiren tarafın o alan adıyla ilgili yasal bir hakkının veya meşru bağlantısının bulunmaması.
3. Kötüniyet: Alan adının kötüniyetle tahsis ettirilmiş veya kullanılıyor olması.

Üç şarttan biri eksikse talep reddedilir. Örneğin karşı taraf aynı ibareyi taşıyan bir ticaret unvanına veya farklı sektörde bir markaya sahipse, "meşru bağlantı" savunması güçlenir.

Süreç ve sonuç

Başvuru UÇHS'ye yapılır ve belirlenen başvuru ücreti yatırılır. Hakem, dosya üzerinden inceleme yaparak karar verir. Talep kabul edilirse alan adı iptal edilir veya başvurana devredilir. Bu yol, mahkemeye kıyasla belirgin biçimde daha hızlı ve daha düşük maliyetlidir; buna karşılık tazminata hükmedilmez. Zararınızın tazminini istiyorsanız ayrıca dava açmanız gerekir.

.com, .net ve Diğer Genel Uzantılar: UDRP

Genel üst düzey alan adlarında (gTLD) uygulanan usul, ICANN'in benimsediği Yeknesak Alan Adı Uyuşmazlık Çözüm Politikası (UDRP)'dir. Başvurular, WIPO Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi gibi yetkili sağlayıcılara yapılır.

UDRP'de de üç şart aranır ve bunlar TRABİS'in aradığı şartlarla büyük ölçüde örtüşür: alan adının markayla karıştırılacak derecede benzer olması, alan adı sahibinin hak veya meşru menfaatinin bulunmaması ve alan adının kötüniyetle tescil edilip kullanılması. Sonuç yine iptal veya devirdir; tazminat verilmez.

UDRP'de kötüniyeti gösteren tipik göstergeler şunlardır: alan adının yalnızca marka sahibine satmak amacıyla alınması, marka sahibinin adresini kullanmasını engellemek için bir kullanım örüntüsü oluşturulması, rakibin işini bozmaya yönelik kullanım ve ziyaretçileri kâr amacıyla yanıltacak biçimde marka ile karıştırılma yaratılması.

Mahkeme Yolu ve Erişimin Engellenmesi

Tahkim yolları alan adının kendisini çözer, ancak zararı gidermez. Aşağıdaki durumlarda mahkeme yolu tercih edilir veya tahkimle birlikte yürütülür:

• Tazminat talebi varsa: SMK m.149 kapsamında tecavüzün tespiti, durdurulması ve maddi manevi tazminat istenebilir; SMK m.151 uyarınca yoksun kalınan kazanç hesaplanır.
• Acil durdurma gerekiyorsa: SMK m.159 kapsamında ihtiyati tedbir talep edilebilir; sahte satış sitelerinde erişimin engellenmesi de gündeme gelir.
• Haksız rekabet boyutu varsa: TTK m.54 vd. hükümleri, tescilsiz tanıtıcı işaretler bakımından da dayanak oluşturur.
• Suç unsuru varsa: Taklit ürün satan sahte sitelerde SMK m.30 kapsamında şikayet yolu da açıktır. Ayrıntı için /makale/markami-baskasi-kullaniyor-taklit-urun-ve-marka-hakkina-tecavuzde-ne-yapilir-188 rehberimize bakabilirsiniz.

Delil Toplamadan Adım Atmayın

Alan adı uyuşmazlıklarında deliller hızla kaybolur: site içeriği değiştirilir, WHOIS kaydı gizlenir, satış ilanı kaldırılır. İlk yapılacaklar şunlardır:

1. Sitenin tüm sayfalarının, URL ve tarih görünecek şekilde görüntülerini alın.
2. Alan adı kayıt bilgilerini (WHOIS sorgusu, tahsis ve son güncelleme tarihleri) kaydedin.
3. Size gelen satış teklifini, mesajı veya e-postayı saklayın. Domain gaspı iddiasında bu tek belge çoğu zaman kötüniyeti tek başına ortaya koyar.
4. Önemli dosyalarda site içeriğinin noter aracılığıyla tespitini yaptırın.
5. Kendi hak belgelerinizi hazırlayın: marka tescil belgesi, tescil tarihi, kullanım delilleri ve reklam harcamaları.

Marka Tesciliniz Yoksa Şansınız Nedir?

Sınırlıdır. TRABİS mekanizması, ticarette kullanılan diğer tanıtıcı işaretlere de dayanılmasına imkân tanır; ancak uygulamada en güçlü ve tartışmasız dayanak marka tescil belgesidir. Tescil yoksa hem kullanımınızın önceliğini hem de karşı tarafın kötüniyetini ayrıca ispat etmeniz gerekir. Bu da süreci uzatır, sonucu belirsizleştirir.

Bu nedenle doğru sıra baştan kurulur: marka araştırması, marka başvurusu ve alan adı tahsisi aynı hafta içinde yapılmalıdır. Kurumsal kimliğinizi kurarken şirket unvanı, marka ve alan adının birbirini tutması, sonradan çıkacak uyuşmazlıkların çoğunu baştan keser. Konunun şirket unvanı boyutu için /makale/sirketimi-kurdum-marka-ismim-otomatik-korunuyor-mu-ticaret-unvani-ile-marka-farki-186 yazımıza bakabilirsiniz.

Önleyici Strateji: Uyuşmazlığı Baştan Engellemek

• Savunma amaçlı alan adları alın. En azından .com ve com.tr uzantılarını, ayrıca sık yapılan yazım hatalarını içeren birkaç varyasyonu kendi adınıza tahsis ettirin.
• Yenileme tarihlerini takip edin. Alan adı kaybının en yaygın sebebi gaspçı değil, unutulan yenilemedir. Süresi dolan alan adı hızla üçüncü kişiler tarafından alınır.
• Kayıtları şirket adına tutun. Alan adının ajansın, çalışanın veya bayinin hesabında kayıtlı olması, ilişki bittiğinde en sık yaşanan çekişmelerden birine yol açar. Sözleşmeye alan adı ve sosyal medya hesaplarının devrine ilişkin açık hüküm koyun.
• Marka izleme yaptırın. Yalnızca alan adlarını değil, aynı ibare için yapılan marka başvurularını da takip edin; itiraz süresi bültende yayından itibaren iki aydır.
• Yurt dışı hedefiniz varsa tesciller ülke bazlı planlansın. Alan adı küreseldir, marka koruması ülkeseldir. Bu asimetriyi kapatmak için /makale/yurt-disinda-marka-tescili-madrid-protokolu-ile-tek-basvuruda-130-ulke-2026-179 rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Alan adı almak marka hakkı sağlar mı?

Hayır. Alan adı tahsisi, kayıt kuruluşuyla aranızdaki sözleşmeye dayanan ve süreye bağlı bir kullanım imkânıdır. Üçüncü kişilere o ismi yasaklama yetkisi vermez. Yasaklama yetkisi yalnızca marka tescilinden doğar; SMK m.7/3-d uyarınca marka sahibi, işaretin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı, yönlendirici kod veya anahtar sözcük olarak kullanılmasını yasaklayabilir.

Markamla aynı alan adını başkası almış, ne yapabilirim?

Uzantıya göre yol değişir. .tr uzantılı adreslerde TRABİS bünyesindeki Uyuşmazlık Çözüm Hizmet Sağlayıcılarına, .com gibi genel uzantılarda UDRP kapsamında WIPO gibi yetkili sağlayıcılara başvurulur. Her iki yolda da alan adının iptali veya size devri istenebilir. Tazminat talebiniz varsa ayrıca mahkemede dava açmanız gerekir.

TRABİS uyuşmazlık çözüm mekanizmasında hangi şartlar aranır?

Üç şart birlikte aranır: ihtilaf konusu alan adının sahip olunan veya ticarette kullanılan marka, ticaret unvanı, işletme adı ya da diğer tanıtıcı işaretlerle aynı veya benzer olması; alan adını tahsis ettirenin bu ad üzerinde yasal bir hakkı ya da bağlantısının bulunmaması; alan adının kötüniyetle tahsis ettirilmiş veya kullanılıyor olması. Şartlardan biri eksikse talep reddedilir.

com.tr alan adı için artık marka belgesi gerekmiyor mu?

Eylül 2022'de TRABİS'in faaliyete geçmesiyle .tr uzantılı alan adlarında belge esaslı tahsis uygulaması sona ermiş ve ilk gelen alır esasına geçilmiştir. Bu değişiklik, markanızla aynı adresin bir başkası tarafından alınma riskini artırdığı için alan adı ve marka başvurusunun eş zamanlı yapılmasını daha da önemli hâle getirmiştir.

UDRP ile TRABİS arasındaki fark nedir?

UDRP, .com ve .net gibi genel üst düzey alan adlarında ICANN politikası çerçevesinde uygulanır; TRABİS mekanizması ise .tr uzantılı alan adları için geçerlidir. Aradıkları şartlar büyük ölçüde örtüşür ve her ikisinde de sonuç alan adının iptali veya devridir. İkisinde de tazminata hükmedilmez.

Alan adı uyuşmazlığında tazminat alabilir miyim?

Tahkim yollarında hayır. Tazminat için mahkemede dava açmak gerekir. SMK m.149 kapsamında tecavüzün tespiti, durdurulması ve maddi manevi tazminat talep edilebilir; yoksun kalınan kazanç SMK m.151'deki yöntemlerden biriyle hesaplanır.

Rakibim markamı Google reklamlarında anahtar kelime olarak kullanıyor, bu yasal mı?

SMK m.7/3-d, işaretin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde anahtar sözcük olarak kullanılmasını, kullanan kişinin hakkı veya meşru bağlantısı yoksa marka sahibinin yasaklayabileceği fiiller arasında sayar. Bu tür kullanımlarda önce platformun marka şikayeti mekanizması işletilir, sonuç alınamazsa mahkeme yoluna gidilir.

Alan adım eski ajansımın veya çalışanımın hesabında kayıtlı, ne yapmalıyım?

Önce sözleşme ve ödeme belgeleriyle alan adının işletme adına alındığını ortaya koyun ve devir talebini yazılı olarak iletin. Sonuç alınamazsa, tescilli markanıza dayanarak tahkim veya mahkeme yoluna başvurulabilir. Bu tür uyuşmazlıkları önlemek için ajans ve bayi sözleşmelerine alan adı ile sosyal medya hesaplarının devrine dair açık hüküm konulmalıdır.

Yazım hatası içeren benzer alan adları da ihlal sayılır mı?

Sayılabilir. Belirleyici olan birebir aynılık değil, karıştırılma ihtimalidir. Markanızın bir harf eksik veya fazla yazımından oluşan ve trafiğinizi yönlendirmeye yarayan alan adları, kötüniyet göstergesi olarak değerlendirilir ve iptal ya da devir talebine konu olabilir.

Alan adını korumak için kaç uzantı almalıyım?

Bütçenize göre değişmekle birlikte, faaliyet gösterdiğiniz pazarda kullanılan ana uzantılar ile sık yapılan yazım hatalarını kapsayan birkaç varyasyon yeterlidir. Türkiye'de faaliyet gösteren bir marka için .com ve com.tr uzantılarını birlikte tutmak asgari standart kabul edilir. Alan adları her hâlükârda marka tescilinin yerine geçmez, onu tamamlar.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Alan adı uyuşmazlıklarında usul ve ücretler, ilgili uyuşmazlık çözüm hizmet sağlayıcısının kurallarına göre değişir; başvuru öncesinde somut durumunuzu bir marka vekili veya avukatla değerlendiriniz. Son güncelleme: Temmuz 2026.

Alan adınız markanızla uyumlu mu, yoksa açık bir kapı mı bırakıyorsunuz? TÜRKPATENT Sicil No 2732 ile kayıtlı marka vekilimiz, marka tescil durumunuzu ve alan adı çakışmalarınızı ücretsiz incelesin, izlenecek yolu birlikte belirleyelim: WhatsApp'tan yazın veya 0216 606 56 58 numarasını arayın.