Markanın Kullanılmaması Nedeniyle İptali: 5 Yıl Kuralı ve TÜRKPATENT İptal Başvurusu (2026)

Marka tescili, alındığı gün biten bir iş değildir. Kanun tescili bir tekel olarak verir, ancak bu tekelin karşılığı olarak markanın piyasada gerçekten kullanılmasını bekler. Kullanılmayan marka, aynı işareti gerçekten kullanmak isteyen girişimcinin önünü kapatan bir engele dönüşür. Sınai Mülkiyet Kanunu bu engeli kaldırmak için iptal kurumunu düzenlemiştir.

Bu yazı iki tarafa birden hitap ediyor. Almak istediğiniz marka başkası adına tescilli ama yıllardır ortalıkta yoksa, iptal yolunu nasıl işleteceğinizi anlatıyoruz. Markanız yıllardır sicilde duruyor ama aktif kullanmıyorsanız, karşınıza gelebilecek iptal talebine nasıl hazırlanacağınızı da aynı ayrıntıda ele alıyoruz.

Hukuki Dayanak: SMK m.9 ve m.26

İki madde birlikte çalışır:

• SMK m.9 (Markanın kullanılması): Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmadan tescil edildiği mal veya hizmetler bakımından Türkiye'de ciddi biçimde kullanılmayan ya da kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen marka iptal yaptırımıyla karşılaşır.
• SMK m.26 (İptal hâlleri ve iptal talebi): İptal talebinin kime, nasıl ve hangi usulle yapılacağını düzenler. Talep Kuruma yapılır ve ilgili kişiler tarafından ileri sürülebilir.

Kullanmama tek iptal sebebi değildir. SMK m.26 dört iptal hâli sayar:

10 Ocak 2024: Yetki Mahkemeden Kuruma Geçti

Bu, konunun en çok yanlış bilinen tarafıdır. SMK 2017 yılında yürürlüğe girerken iptal yetkisini TÜRKPATENT'e vermiş, ancak bu hükmün yürürlüğünü yedi yıl ertelemişti. Erteleme süresi 10 Ocak 2024 tarihinde doldu.

• 10 Ocak 2024 öncesi: İptal talepleri Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemelerinde dava olarak görülüyordu.
• 10 Ocak 2024 sonrası: İptal talepleri TÜRKPATENT nezdinde idari başvuru olarak inceleniyor. Kurum kararına itiraz Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi'ne (YİDK), YİDK kararına karşı dava ise Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesine yapılıyor.
• Geçiş hükmü: Yetki değişikliği tarihinde mahkemelerde görülmekte olan iptal davaları, o mahkemelerce sonuçlandırılmaya devam eder.

Pratik sonuç şudur: bugün kullanmama nedeniyle bir markayı ortadan kaldırmak isteyen kişinin dava dilekçesi yazmasına gerek yoktur, Kuruma talep formu ve delillerle başvurur. Süreç mahkemeye göre daha hızlı ilerler, ancak aşağıda göreceğiniz gibi maliyeti hafife alınacak gibi değildir.

Beş Yıllık Süre Nasıl Hesaplanır?

Süre tescil tarihinden başlar, başvuru tarihinden değil. Marka sicilde tescil edildiği andan itibaren beş yıllık kullanma yükümlülüğü işlemeye başlar.

1. Hiç kullanılmayan marka: Tescilden itibaren beş yıl dolduğunda iptal talebine açık hâle gelir. Bu tarihten sonra talep her zaman yapılabilir, ayrı bir hak düşürücü süre yoktur.
2. Kullanılıp bırakılan marka: Kullanıma kesintisiz beş yıl ara verilmişse aynı sonuç doğar. Beş yıl boyunca hiç satış, hiç reklam, hiç fatura yoksa markanın on yıl önce ciddi biçimde kullanılmış olması sonucu değiştirmez.
3. Yenileme süreyi sıfırlamaz. Markayı onuncu yılda yenilemek, kullanma yükümlülüğünü yeniden başlatmaz. Yenilenmiş ama kullanılmayan marka da iptal edilebilir. Yenileme usulünü marka yenileme rehberimizde ayrıntılı anlattık.
4. Kısmi iptal mümkündür. Marka birden çok sınıfta tescilliyse, yalnızca kullanıldığı mal ve hizmetler bakımından ayakta kalır, kullanılmayan kalemler sicilden çıkarılır. Uygulamada iptal taleplerinin önemli bölümü kısmi kabulle sonuçlanır.

Talepten önceki üç ay tuzağı

Kanun, iptal talebini öğrenip son anda kullanım başlatmayı önlemek için özel bir kural getirmiştir: iptal talebinin Kuruma sunulmasından önceki üç ay içinde gerçekleştirilen kullanım dikkate alınmaz. Bu kural, marka sahibinin talebin yapılacağını öğrendikten sonra hazırlık yapması hâlinde uygulanır.

Bu hüküm iki tarafa da mesaj verir. İptal isteyen taraf, hazırlığını sessiz yürütmeli ve niyetini erken açık etmemelidir. Marka sahibi ise kullanımı bir savunma refleksiyle değil, düzenli ticari faaliyet olarak sürdürmelidir; ihtarname geldikten sonra kesilen üç beş fatura sonucu kurtarmaz.

İptal Başvurusu Nasıl Yapılır?

Başvuru, Kurumun elektronik imza ile erişilen çevrimiçi sistemi üzerinden yapılır. Adımlar şöyledir:

1. Hedef markayı tespit edin. Sicil kaydını, tescil tarihini, mal ve hizmet listesini ve devir, lisans, rehin gibi sicil şerhlerini çıkarın. Marka sorgulamayı marka tescil sorgulama rehberimizdeki adımlarla yapabilirsiniz.
2. Ön araştırma yapın. İnternet, ticaret sicili, pazaryerleri, sosyal medya, sektörel dergiler ve fuar kayıtları üzerinden markanın kullanılıp kullanılmadığını inceleyin. İspat yükü karşı tarafta olsa da, kullanımın bulunmadığını gösteren bir dosyayla başvurmak talebi güçlendirir.
3. Hangi mal ve hizmetler için iptal istediğinizi belirleyin. Talebi kendi işinizi engelleyen sınıflarla sınırlamak hem maliyeti hem riski düşürür. Emanet ücreti sisteminin mantığı bu noktada devreye girer.
4. Her marka için ayrı başvuru yapın. Aynı kişiye ait birden fazla marka tek talepte birleştirilemez, her tescil numarası için ayrı talep ve ayrı ücret gerekir.
5. Ücretleri yatırın ve talebi sunun. Ücretin eksik yatırılması talebin yapılmamış sayılmasına yol açar.

2026 Ücretleri ve Emanet Ücreti Sistemi

İptal talebi, TÜRKPATENT'in en pahalı işlemlerinden biridir ve iki kalemden oluşur:

Emanet ücreti, mahkemedeki yargılama gideri mantığının idari sürece taşınmış hâlidir ve sonucu doğrudan etkiler:

Bu tablo, iptal talebinin nasıl kurgulanması gerektiğini de gösterir. Bir markanın tescilli olduğu on sınıfın tamamı için iptal istemek, marka sahibinin bir tek sınıfta bile kullanımı ispatlaması hâlinde kısmi kabul anlamına gelir ve emanet ücreti kimseye dönmez. Talebi gerçekten engellendiğiniz sınıflarla sınırlamak, hem kabul ihtimalini hem de paranızın geri dönme ihtimalini yükseltir.

Not: TÜRKPATENT ücret tarifesi her yıl aralık ayı sonunda Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğle güncellenir. Yukarıdaki tutarlar 2026 yılı tarifesine göredir; başvurudan önce güncel tarifeyi teyit ediniz. Diğer marka işlemlerinin güncel ücretlerini 2026 marka tescil ücretleri yazımızda bulabilirsiniz.

Marka Sahibi Tarafı: Talep Geldiğinde Ne Olur?

Kurum, iptal talebini sicilde kayıtlı marka sahibine bildirir. Bu bildirim, markanın kaderini belirleyen saatin başladığı andır:

• Bir ay içinde kullanıma ilişkin delillerin ve karşı görüşün sunulması gerekir.
• Talep hâlinde bir ay ek süre verilir.
• Süresinde delil sunulmazsa Kurum, dosyadaki mevcut bilgilerle karar verir. Bu, uygulamada iptalle sonuçlanır.
• Kurum gerekli gördüğünde ek bilgi ve belge isteyebilir.

İspat yükü marka sahibindedir. İptal isteyen kişinin "bu marka kullanılmıyor" demesi yeterlidir; kullanıldığını göstermek marka sahibinin işidir. Bu ters ispat yükü, konunun en kritik özelliğidir ve marka sahiplerini hazırlıksız yakalar.

Bir ay çok kısa bir süredir. Beş yıllık dönemin faturalarını, kataloglarını, reklam kayıtlarını ve satış verilerini bu sürede toplamak, arşivi düzenli tutmayan işletmeler için çoğu zaman mümkün olmaz. Bu yüzden kullanım dosyası, talep geldiğinde değil her yıl kurulmalıdır.

Ciddi Kullanım Nedir, Ne Değildir?

Kanun "ciddi kullanım" kavramını tanımlamaz. Yargı kararlarında yerleşmiş ölçüt şudur: markanın, tescil edildiği mal veya hizmetler için, işlevine uygun biçimde ve piyasada pay yaratmaya elverişli ölçüde kullanılması. Göstermelik, sembolik veya yalnızca hakkı ayakta tutmaya yönelik kullanım yeterli sayılmaz.

Son iki satır, SMK m.9'un ikinci ve üçüncü fıkralarının doğrudan karşılığıdır. Markanın ayırt edici karakterini değiştirmeden farklı unsurlarla kullanılması ve sadece ihracat amacıyla ambalajda kullanılması kanunen kullanım sayılır. Marka sahibinin izniyle yapılan kullanım da marka sahibi tarafından yapılmış kabul edilir; bu nedenle lisans ve distribütörlük sözleşmelerinin yazılı olması, savunmanın belkemiğidir.

Kullanmamanın haklı sebebi

Kullanmama her hâlde iptal getirmez. Marka sahibinin iradesi dışında gelişen, kullanımı imkânsız kılan olağanüstü engeller haklı sebep sayılabilir: ürünün piyasaya sürülmesi için gereken idari iznin alınamamış olması, ithalat yasağı, üretim tesisinin doğal afet nedeniyle kullanılamaz hâle gelmesi gibi. Buna karşılık ticari tercih, mali sıkıntı, pazarlama planının ertelenmesi ya da ortaklar arasındaki uyuşmazlık haklı sebep olarak kabul edilmez.

Kullanım Delili Dosyası Nasıl Kurulur?

Kurum ve mahkeme uygulamasında delillerin tarihlendirilebilir ve markayla ilişkilendirilebilir olması aranır. Sunulacak dosyanın omurgası şudur:

1. Faturalar. Beş yıllık dönemin her yılına yayılmış, marka adının ürün açıklamasında göründüğü satış faturaları. Tek bir yıla yığılmış faturalar kesintisiz kullanımı göstermez.
2. Ürün ve ambalaj görselleri. Etiket, kutu, poşet, askı kartı ve kullanım kılavuzu üzerinde markanın yer aldığı fotoğraflar, mümkünse baskı siparişi faturalarıyla birlikte.
3. Reklam ve tanıtım. Ajans faturaları, dijital reklam raporları, gazete ve dergi ilanları, fuar katılım belgeleri, sponsorluk sözleşmeleri.
4. Ticari kayıtlar. Marka bazlı satış raporları, stok kayıtları, e-ticaret panel ekran görüntüleri, bayi ve distribütör listeleri.
5. Sözleşmeler. Lisans, franchise, distribütörlük ve tedarik sözleşmeleri. Üçüncü kişi kullanımını marka sahibine bağlayan tek belge bunlardır.
6. Dijital iz. Alan adı tescil kayıtları, arşiv siteleri üzerinden tarihli sayfa kayıtları, sosyal medya paylaşımlarının tarihli çıktıları.

Delil sunumunda düzen, içerik kadar önemlidir. Yıllara ve sınıflara göre tasnif edilmiş, hangi delilin hangi mal veya hizmete ilişkin olduğunu gösteren bir dizin, kısmi iptal riskini doğrudan azaltır. Kullanım ispatı konusunu kullanım ispatı yazımızda ayrıca ele aldık.

İptal Kararının Etkisi ve Sonuçları

İptal kararı, hükümsüzlük kararından farklı olarak geriye dönük olarak markayı yok saymaz. Kural, iptalin talebin Kuruma sunulduğu tarihten itibaren etkili olmasıdır. Ancak talep üzerine, iptal şartlarının daha önceki bir tarihte doğduğu tespit edilirse iptalin o tarihten itibaren etkili olacağına karar verilebilir.

Bu ayrım pratikte önemlidir. İptal edilen markaya dayanılarak geçmişte kazanılmış davalar, tahsil edilmiş tazminatlar ve yapılmış devir işlemleri kural olarak etkilenmez. Buna karşılık iptal tarihinden sonra o markaya dayanarak hak ileri sürülemez.

İptal kararı kesinleştiğinde marka sicilden terkin edilir ve Bültende yayımlanır. Aynı işaret için yeni başvuru yapılabilir hâle gelir; ancak burada dikkat: sicil hemen boşalmaz, kesinleşme ve terkin işlemleri zaman alır ve aynı işareti bekleyen başka başvuru sahipleri de olabilir.

Kurumun Kararına İtiraz ve Dava

• YİDK itirazı: Kurumun iptal talebi hakkındaki kararına karşı, kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kuruluna itiraz edilebilir.
• Dava: YİDK kararının iptali için, kararın bildiriminden itibaren iki ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde dava açılır.

Bu iki aşama, idari sürecin mahkemeden tamamen bağımsız olmadığını gösterir. Karar aleyhinize çıkarsa yargı yolu açıktır, ancak süreler kısa ve hak düşürücüdür.

Kullanmama Def'i: Savunma Olarak Kullanmama

Kullanmama yalnızca iptal talebiyle değil, bir savunma olarak da ileri sürülebilir. Karşı tarafın markası size karşı kullanıldığında, o markanın kullanılmadığını ileri sürerek saldırıyı etkisiz hâle getirebilirsiniz. Kanunda üç ayrı yerde düzenlenmiştir:

Bu def'in ortak şartı, dayanak markanın itiraz ya da dava tarihinde en az beş yıldır tescilli olmasıdır. Marka portföyünü kullanmadan büyütmüş şirketlerin, karşı tarafa bu def'i açtığı anda savunmasız kalması sık görülen bir sonuçtur. Kullanmama nedeniyle iptal talebini savuşturan bir davanın ayrıntılarını parfüm markası kararına ilişkin yazımızda inceledik.

İptal, Hükümsüzlük ve Terkin Farkı

İki yol birlikte de kullanılabilir. Önünüzü kapatan marka hem beş yıldır kullanılmıyor hem de kötü niyetle alınmışsa, iptal talebi ve hükümsüzlük davası paralel yürütülebilir. Bu iki yolun bir arada değerlendirildiği bir kararı hükümsüzlük ve kısmi iptal kararına ilişkin yazımızda özetledik.

Sık Yapılan Hatalar

• Markayı tescil ettirip rafa kaldırmak. Beş yıl, sanılandan hızlı geçer. Tescilin tek başına koruma sağladığı düşüncesi, iptal talebiyle birlikte çöker.
• Arşiv tutmamak. Kullanım vardır ama belgelenemez. Bir ay içinde beş yıllık faturayı toplamak çoğu işletme için mümkün değildir.
• Geniş sınıf listesiyle tescil alıp hiçbirini kullanmamak. Kullanılmayan sınıflar hem kısmi iptale açıktır hem de karşı tarafa kullanmama def'i imkânı verir.
• Bütün sınıflar için iptal istemek. Kısmi kabulde emanet ücreti geri gelmez. Talebi hedefe göre daraltmak finansal olarak daha akıllıcadır.
• İptal talebinden önce niyeti açık etmek. Gönderilen ihtarname, marka sahibine üç aylık pencereyi kapatma ve kullanım başlatma fırsatı verebilir.
• Yenilemeyi kullanım sanmak. Yenileme ücretini ödemek markayı ayakta tutmaz, ciddi kullanım aranır.
• Lisansı sözlü yapmak. Distribütörünüzün kullanımını size bağlayan yazılı belge yoksa, o kullanım savunmanızda sayılmayabilir.

Sık Sorulan Sorular

Markanın kullanılmaması nedeniyle iptali için kaç yıl geçmesi gerekir?

Tescil tarihinden itibaren beş yıl. Bu süre içinde marka Türkiye'de tescil edildiği mal veya hizmetler bakımından ciddi biçimde kullanılmamışsa ya da kullanımına kesintisiz beş yıl ara verilmişse iptal talebine konu olur. Süre tescil tarihinden işler, başvuru tarihinden değil.

İptal talebi mahkemeye mi TÜRKPATENT'e mi yapılır?

10 Ocak 2024 tarihinden itibaren kullanmama nedeniyle iptal talepleri doğrudan Türk Patent ve Marka Kurumuna yapılır. Bu tarihten önce açılmış ve görülmekte olan davalar ise ilgili Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemelerince sonuçlandırılır. Kurumun kararına karşı YİDK itirazı, YİDK kararına karşı Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde dava yolu açıktır.

İptal talebini kim yapabilir?

Kanun ilgili kişilere bu hakkı tanır. Uygulamada aynı ya da benzer işaret için başvurusu reddedilen, marka sahibinden ihtar alan, aynı sektörde faaliyet gösteren veya o işareti kullanmak isteyen kişiler talepte bulunur. Talep için markanın size karşı ileri sürülmüş olması şart değildir.

Marka iptal başvurusu 2026'da ne kadar tutuyor?

2026 tarifesinde iptal talebi başvuru ücreti 29.433,33 TL ve ayrıca aynı tutarda emanet ücreti alınır; katma değer vergisiyle birlikte toplam nakit çıkışı yaklaşık 64.750 TL düzeyindedir. Vekil ücreti ve delil hazırlama masrafları bunun dışındadır. Tarife her yıl aralık sonunda Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğle güncellenir.

Emanet ücreti geri alınır mı?

Talebin tümden kabul edilmesi hâlinde emanet hesabındaki tutar talep üzerine iptal talebi sahibine, tümden reddedilmesi hâlinde sicilde kayıtlı marka sahibine ödenir. Talebin kısmen kabul edilmesi hâlinde taraflara ödeme yapılmaz, tutar Kuruma gelir kaydedilir. Bu nedenle iptal talebinin kapsamını gereksiz genişletmek finansal risk yaratır.

Markamı kullandığımı nasıl ispatlarım?

Marka adının açıkça göründüğü ve beş yıllık döneme yayılmış satış faturaları, ürün ve ambalaj görselleri, reklam ve fuar belgeleri, satış raporları, e-ticaret kayıtları ile lisans ve distribütörlük sözleşmeleri sunulur. Delillerin tarihlendirilebilir olması ve hangi mal ya da hizmete ilişkin olduğunun gösterilmesi gerekir. Tarihi belirsiz görseller ve sembolik birkaç fatura yeterli görülmez.

İspat yükü kimdedir?

Marka sahibindedir. İptal talebinde bulunan kişinin kullanmamayı ispat etmesi beklenmez; markanın ciddi biçimde kullanıldığını göstermek marka sahibinin yükümlülüğüdür. Bu nedenle talep bildirimi üzerine tanınan bir aylık süre, marka sahibi için sürecin en kritik aşamasıdır.

Marka sahibi cevap vermezse ne olur?

Bir aylık süre ve talep hâlinde verilen bir aylık ek süre içinde kullanım delili sunulmazsa Kurum dosyadaki mevcut bilgilerle karar verir. Uygulamada bu, markanın iptali sonucunu doğurur. Bildirimin sicilde kayıtlı adrese yapılması nedeniyle, adres ve iletişim bilgilerinin sicilde güncel tutulması hayati önem taşır.

Markamı bir yıldır kullanmıyorum, iptal edilir mi?

Hayır. Kullanmama süresi beş yıla ulaşmadıkça iptal talebi sonuç doğurmaz. Ancak kesinti süresi işlemeye devam eder, bu nedenle kullanıma verilen aranın belgelenebilir bir kullanımla kesilmesi önemlidir.

İptal talebinden hemen önce markayı kullanmaya başlarsam kurtarır mı?

Kural olarak hayır. Talebin Kuruma sunulmasından önceki üç ay içinde gerçekleştirilen kullanım, iptal talebinde bulunulacağının öğrenilmesinden sonra başlatılmışsa dikkate alınmaz. Bu hüküm, son dakika kullanımlarını etkisiz kılmak için getirilmiştir.

Markanın bazı sınıflarını kullanıyorum, hepsi iptal olur mu?

Hayır. İptal, kullanımın ispatlanamadığı mal ve hizmetlerle sınırlı olarak verilir; kullanımı ispatlanan kalemler bakımından marka ayakta kalır. Uygulamada iptal taleplerinin önemli bir bölümü bu şekilde kısmi kabulle sonuçlanır.

Markayı yenilersem kullanma yükümlülüğü sıfırlanır mı?

Hayır. Yenileme, koruma süresini uzatır ancak kullanma yükümlülüğünü yeniden başlatmaz. On yıl boyunca kullanılmamış ve yenilenmiş bir marka da kullanmama nedeniyle iptal edilebilir.

Distribütörümün veya lisans alanın kullanımı benim kullanımım sayılır mı?

Evet. Marka sahibinin izniyle yapılan kullanım, marka sahibi tarafından yapılmış sayılır. Ancak bu ilişkinin yazılı sözleşme, fatura akışı ve ticari yazışmalarla belgelenmesi gerekir; ispat edilemeyen üçüncü kişi kullanımı savunmada güçlük yaratır.

Yalnızca ihracat yapıyorum, Türkiye'de satmıyorum. Kullanım sayılır mı?

Markanın sadece ihracat amacıyla mal veya ambalajlarında kullanılması kanunen kullanım sayılır. Buna karşılık markanın yalnızca yurt dışında, Türkiye ile hiçbir bağlantı kurulmadan kullanılması Türkiye bakımından ciddi kullanım oluşturmaz.

İptal kararı geçmişe etkili midir?

Kural olarak iptal, talebin Kuruma sunulduğu tarihten itibaren etkilidir. Ancak talep üzerine, iptal şartlarının daha önceki bir tarihte doğduğu tespit edilirse iptalin o tarihten itibaren etkili olacağına karar verilebilir. Hükümsüzlükten farkı budur: hükümsüzlük kararı tescil tarihine kadar geriye etkilidir.

İptal edilen markayı ben tescil ettirebilir miyim?

İptal kararı kesinleşip marka sicilden terkin edildikten sonra aynı işaret için başvuru yapılabilir. Ancak terkin işlemleri zaman alır ve aynı işareti bekleyen başka başvuru sahipleri de olabilir. Bu nedenle iptal sürecini yürütürken kendi başvuru stratejinizi de eşzamanlı planlamak gerekir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. TÜRKPATENT ücret tarifesi ve uygulama esasları yıl içinde değişebilir; yargı kararları da somut olaya göre farklılık gösterir. Markanızın durumunu bir marka vekili veya avukatla değerlendiriniz. Son güncelleme: Temmuz 2026.

Önünüzü kapatan bir marka mı var, yoksa markanız için iptal talebi mi geldi? TÜRKPATENT Sicil No 2732 ile kayıtlı marka vekilimiz, hedef markanın kullanım durumunu ve dosyanızın gücünü ücretsiz değerlendirsin: WhatsApp'tan yazın veya 0216 606 56 58 numarasını arayın.