26 Yıllık Markanın Tasarımları Hükümsüz Kılındı: Yenilik ve Ayırt Edicilik Koşulları Sağlanamadı
Kararın Özeti
Tanınmış bir banyo mobilyası markasının tescilli tasarımları, başvuru tarihinden önce benzer görsellerin kamuya açık olduğunun ispatlanması üzerine hükümsüz kılındı. Mahkeme, tasarımın yenilik ve ayırt edicilik koşullarını taşımadığına hükmetti.
Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, E.2022/262 K.2024/247 sayılı kararında; davacı adına tescilli iki endüstriyel tasarımın yenilik ve ayırt edicilik koşullarını taşımadığını tespit ederek karşı dava yönünden hükümsüzlüğe karar verdi. Asıl dava, hükümsüz kılınan tasarımlara dayandığından reddedildi.
Davanın Özeti
Davacı, banyo mobilyası sektöründe 26 yıldır faaliyet gösteren ve TPMK'da tescilli iki endüstriyel tasarımın sahibidir. Davalının bu tasarımlarla genel izlenim itibarıyla benzer ürünler üretip sattığı iddiasıyla tecavüzün tespiti, önlenmesi ve maddi-manevi tazminat talep edilmiştir. Davalı ise karşı dava ile söz konusu tasarımların hükümsüzlüğünü istemiştir.
Mahkemenin Değerlendirmesi
Birinci Tasarımın Hükümsüzlüğü
Davalı, 25.02.2013 başvuru tarihli tasarıma karşı 16.11.2012 tarihli bir ekran görüntüsünü delil olarak sunmuştur. Bilirkişi incelemesinde, tasarım ile ekran görüntüsündeki ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim itibarıyla farklılık bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle başvuru tarihi itibarıyla yenilik ve ayırt edicilik koşullarının sağlanmadığı sonucuna varılmıştır.
İkinci Tasarımın Hükümsüzlüğü
20.03.2019 başvuru tarihli ikinci tasarım için ise davalı, bir web sitesinde 15 Haziran 2017 tarihli ürün görseli tespit etmiştir. Bu görsel ile tasarım arasında da bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim farkı bulunmadığından yenilik ve ayırt edicilik koşullarının oluşmadığına hükmedilmiştir.
Asıl Dava ve Tazminat
Her iki tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesi ve hükümsüzlüğün baştan itibaren sonuç doğurması nedeniyle asıl dava reddedilmiştir. Tasarım tescillerinin kötü niyetle yaptırıldığına dair delil bulunmadığından karşı davadaki tazminat talebi de reddedilmiştir.
Önemli Hukuki İlkeler
- Hükümsüzlük ex tunc sonuç doğurur: Tasarım başından beri geçersiz sayılır; hükümsüz tasarıma dayanan tecavüz davası kabul edilemez.
- Başvuru tarihinden önce yayımlanan görseller belirleyicidir: İnternette tespit edilen önceki tarihli görseller, yenilik koşulunun yıkılmasında güçlü delil oluşturur.
- Bilgilenmiş kullanıcı standardı esas alınır: Tasarımlarda benzerlik değerlendirmesi, bilgilenmiş kullanıcı perspektifinden yapılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Tasarım tescilim hükümsüz kılınırsa ne olur?
Tescil başından beri geçersiz sayılır. Bu tasarıma dayanarak açtığınız tecavüz davası reddedilir; ayrıca karşı tarafın yargılama giderlerini ödemeniz gerekebilir.
İnternetteki eski görseller tasarım tescilimi nasıl etkiler?
Başvuru tarihinden önce kamuya açık olan benzer görseller, tasarımın yenilik koşulunu taşımadığını ispat etmek için kullanılabilir ve hükümsüzlüğe yol açabilir.
Bu makale yalnızca bilgi amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Tasarım tescili ve koruması için Elçi Patent'e danışın.
Kaynak — Karar Künyesi
Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, Esas: 2022/262, Karar: 2024/247, Tarih: 05.12.2024
Taraf ve marka adları gizlilik gereği paylaşılmamıştır.Kararın tam metnini görmek için tıklayın
T.C. BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/262 Esas
KARAR NO : 2024/247
KARŞI DAVA : Tasarımın Hükümsüzlüğü, Maddi ve Manevi Tazminat
DAVA TARİHİ : 04/10/2022
KARAR TARİHİ : 05/12/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 10/12/2024
Davacı vekili tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA ; Davacı/karşı davalı vekili dava dilekçesi ile, müvekkilinin "...." ibareli marka ile 26 yıldır sadece banyo mobilyası üreterek kazandığı uzmanlık ile sektöre öncülük yaptığını, müvekkilinin "...." ibareli tanınmış markasının ve pek çok tasarımının TPMK nezdinde koruma altında olduğunu, bu bağlamda TPMK nezdinde .... (13) ve .... (16) sayı ile tescilli tasarımların müvekkili adına tescilli olduğunu, hal böyle iken, davalının müvekkilinin .... (13) numaralı "....." isimli tasarımı ile belirgin derecede benzerinin "..." ismi ile, ..... (16) numaralı "...." isimli tasarımı ise "...." ismi ile ürettiğini ve sattığını, davalı eylemlerinin müvekkilinin tasarımdan doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğini, bu nedenlerle davalının müvekkilinin tasarımdan doğan haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti, men'i ve ref'i ile fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi ve 15.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP VE KARŞI DAVA ; Davalı/karşı davacı vekili cevap ve karşı dava dilekçesi ile, davacı/karşı davalı adına olan davaya konu tasarım tescillerinin daha önce kamuya mal olduğunu, yeni ve ayırt edici olmadıklarını, davacı tarafın bu tasarım tescillerini kötü niyetli olarak kendi adına tescil ettirdiğini, müvekkilinin davalının tasarımdan doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil edecek herhangi bir eyleminin bulunmadığını, daha önce kamuya mal olmuş olan yenilik ve ayırt edicilik unsuru bulunmayan davacı/karşı davalı tasarımlarının hukuken korunabilme imkanı bulunmadığını, bu nedenlerle, asıl davanın reddine karar verilmesini, karşı davaları yönünden davalı adına tescilli olan ..... tescil numaralı tasarımların hükümsüzlüğüne ve şimdilik 1.000,00 TL maddi ve 15.000,00 TL manevi tazminatın davacı/karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
Dava, asıl dava yönünden; davalının davacının tescilli tasarımlarından doğan haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti, men'i ve ref'i ile maddi ve manevi tazminatın davalıdan tahsili , karşı dava yönünden; davacı/karşı davalı adına tescilli olan .... numaralı tasarımların hükümsüzlüğü ile maddi ve manevi tazminatın davacı/karşı davalıdan tahsili taleplidir.
Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan gelen kayıtlardan, .... tescil numaralı tasarımların davacı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.
6102 Sayılı TTKnın 54. Maddesi ile, haksız rekabete ilişkin bu kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır. Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır. 55. Maddesinin 4. fıkrasında ise, iyi niyetle bağdaşmayan, haksız rekabete ilişkin eylemlere örnek olarak, başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak gösterilmiş ve haksız rekabet halleri hüküm altına alınmıştır.
6769 Sayılı SMK'nın 81/1. Maddesi ile, tasarım sahibinin izni olmaksızın bu kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak, tasarım sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek, tasarım hakkını gasp etmenin tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller gösterilmiştir. Yine aynı maddenin devamında ise, başvuru, 65 inci maddeye göre tescil edilerek yayımlandığı takdirde, tescil sahibi, tasarım hakkına yönelik olarak bu maddede sayılan tecavüzlerden dolayı hukuk davası açma hakkına sahip olduğu, tecavüz eden, başvurudan ve kapsamından haberdar edilmişse başvurunun yayımlanmış olmasına bakılmayacağı, tecavüz edenin kötüniyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa yayımdan önce de tecavüzün varlığı kabul edileceği ve koruma kapsamındaki tasarımın tescilli olduğuna ilişkin kaydın ürün, ambalaj veya fatura üzerine konulmamış olması, bu maddede sayılan fiilleri tasarım hakkına tecavüz olmaktan çıkarmayacağı belirtilmiştir.
6769 Sayılı SMK'nın 77 maddesi ile, tasarımın 55. maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56. ve 57. maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58. maddenin dördüncü fıkrası ve 64. maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse, hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse, sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilebileceği belirtilmiştir. Aynı maddenin 2. bendinde ise, 64. maddenin altıncı fıkrasının (b) ve (ç) bentleri ile fikri mülkiyet haklarının yetkisiz kullanımı gerekçesiyle tasarımın bir kısmına ilişkin hükümsüzlük talebinin kabul edilmesi halinde, o kısmın tescili hükümsüz kılınacağı ve kısmi hükümsüzlük sonucunda tescilin devamı için, kalan kısmın koruma şartlarını sağlaması ve tasarım kimliğini muhafaza etmesi şart olacağı hususları belirtilmiştir.
Davacı vekili dava dilekçesinde HMK 400 ve devamı maddesi uyarınca delil tespiti talep etmiş olup, mahkememizin 06/10/2022 tarihli tensip kararı ile dosya tasarım uzmanı bilirkişi tevdi edilerek davalı eyleminin davacının tasarım tescili kapsamında olup olmadığı yönünde rapor tanzimi istenilmiş olup, tasarım uzmanı bilirkişi tarafından hazırlanan 04/11/2022 havale tarihli raporda sonuç olarak, davalı tarafa ait olduğu iddia edilen www....com internet sitesinin ana
sayfasında bulunan “...” içerisindeki 29’uncu
sayfasında davaya konu “...” isimli ürün grubunun 41’inci sayfasında “...”
isimli davaya konu ürün grubunu tespit edildiği,
davacı tarafın davalı tarafın olduğunu iddia ettiği davaya konu ... isimli ürünün
https://www.....com/pd/....” isimli satıcı tarafından 5.768,65 TL’ye satışa çıkarıldığı
ancak sayfada “Tükendi” ifadesi şeklinde bir ibarenin tespit edildiği,
davalı tarafa ait olduğu iddia edilen ... isimli ürün grubu içerisinde bulunan lavabo
dolabının tasarımının davacı tarafa ait .... numaralı tescil içeriğinde
bulunan tasarım ile bilgilenmiş kullanıcı nezdinde iltibasa neden olabilecek
derecede benzer olduğu, davalı tarafa ait olduğu iddia edilen .... isimli ürün grubu içerisinde bulunan
lavabo dolabının tasarımının davacı tarafa ait .... numaralı tescil
içeriğinde bulunan lavabo dolabı tasarımı ile bilgilenmiş kullanıcı nezdinde iltibasa
neden olabilecek derecede benzer olduğunu bildirmiştir.
Taraflarca bildirilen ve resen celbi gereken deliller celp edildikten sonra dosya; biri sınai mülkiyet uzmanı, biri mali müşavir ve biri de tasarım uzmanından oluşacak üç kişilik heyete tevdi edilerek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu kök raporda sonuç olarak; davacının ibraz edilen ticari defterlerinin ilgili kanun hükümlerine göre uygun tutulduğu tespit edildiğini, davalının ibraz edilen ticari defterlerinden 2019 yılı yevmiye defteri kapanış tasdiği olmadığını, 2021 yılı yevmiye açılış beratının süresinde verilmediği ve diğer yıllara ait ticari defterlerin ilgili kanun hükümlerine göre uygun tutulduğu tespit edildiğini, davacının talebi olan SMK 151/2-a kapsamnda .... tescil nolu Urla modeli yönünden 247.752,18 TL, .... (16) tescil nolu ... modeli yönünden 79.886,25 TL olmak üzere toplamda 327.638,43 TL brüt satış karı elde edebileceğini, davalının 2018-2019-2020-2021-2022 yıllarında toplam 1.193.146,80 TL dönem sonu net karı elde ettiği tespit edildiğini, asıl dava yönünden, davacı / Karşı Davalı tarafa ait 25.02.2013 başvuru tarihli .... numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığını, bu sebep ile benzer olarak algılandıklarını, davacı / karşı davalı tarafa ait 20.03.2019 başvuru tarihli .... numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığını, bu sebep ile benzer olarak algılandıklarını, karşı dava yönünden davacı / karşı davalı tarafa ... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan ait 20.03.2019 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığını, davacı/karşı davalı tarafa .... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan ait 20.03.2019 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğunu bildirmiştir.
Mahkememizin 21/09/2023 tarihli duruşma ara kararı ile taraf itirazlarını karşılamak üzere dosya en son rapor tanzim eden bilirkişi heyetine tevdi edilerek ek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu ek raporda sonuç olarak; asıl dava yönünden, davacı/karşı davalı tarafa ait 25.02.2013 başvuru tarihli .... numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığını, bu sebeple benzer olarak algılandıklarını, davacı/karşı davalı tarafa ait 20.03.2019 başvuru tarihli .... numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığını, bu sebeple benzer olarak algılandıklarını, kök raporda son üç yılın ortalaması baz alınarak hesaplama yapıldığını, davacının .... modeli yönünden itirazı doğrultusunda yapılan hesaplama tutarı 115.946.90 TL olup takdirin mahkemeye ait olduğunu, karşı davada hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan 2012 tarihli kataloğun mahkemece geçerli kabul edilmesi durumunda davacı/karşı davalı tarafa ..... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan ait 25.02.2013 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığını, davacı/karşı davalı tarafa .... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan ait 20.03.2019 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığını bildirmiştir.
Davacı/karşı davalı vekilinin itirazları üzerine mahkememizin 09/05/2024 tarihli duruşma ara kararı ile dosya biri sınai mülkiyet uzmanı, biri endüstriyel tasarım ve biri de bilişim uzmanından oluşacak üç kişilik yeni bir heyete tevdi edilerek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu raporda sonuç olarak; davacı/karşı davalı tarafa ait 25.02.2013 başvuru tarihli .... numaralı tasarım tescilinde yer alan dolap ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan ve 16.11. 2012 tarihli ekran görüntüsünde tespit edilen ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığını, bu sebeple benzer olarak algılandıklarını, davacı/karşı davalı tarafa ait 20.03.2019 başvuru tarihli .... (16) numaralı tasarım tescili ile 8 https://www.....com/p/... adresinde yer alan 15 Haziran 2017 tarihli ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığını, bu sebeple benzer olarak algılandıklarını bildirmiştir. Bu rapor dosya kapsamı ile uyumlu ve yeterli görüldüğünden itibar edilmiştir.
Dosya kapsamı deliller, TPMK kayıtları ve bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde; öncelikle hükümsüzlüğe dair karşı dava yönünden , davacı/karşı davalı tarafa ait 25.02.2013 başvuru tarihli .... (13) numaralı tasarım tescilinde yer alan dolap ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan ve 16.11. 2012 tarihli ekran görüntüsünde tespit edilen ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebeple benzer olarak algılandıkları, davacı/karşı davalı tarafa ait 20.03.2019 başvuru tarihli .... (16) numaralı tasarım tescili ile 8 https://www.....com/p/.... adresinde yer alan 15 Haziran 2017 tarihli ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı , böylece dava konusu tasarımların tescil başvuru tarihi itibariyle yeni ve ayırt edici nitelikte olmadıkları anlaşılmakla, karşı davanın hükümsüzlük yönünden kabulü ile dava konusu tasarımların hükümsüzlüğüne karar vermek gerekmiştir. Davalı/karşı davacının tazminat talepleri yönünden yapılan değerlendirmede ise, davacı/karşı davalının tasarım tescillerini kötü niyetli olarak yaptığına dair bir delil bulunmadığı, yasal hakkın kullanılması mahiyetinde olduğu anlaşılmakla, karşı davanın tazminata dair talep yönünden reddi gerekmiştir.
Asıl dava yönünden yapılan değerlendirmede ise, dayanak tasarımların hükümsüzlüğüne karar verildiğinden ve hükümsüzlük baştan beri sonuç doğurduğundan, hükümsüz kılınan tasarıma dayalı tecavüz veya haksız rekabet söz konusu olmayacağından davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Bu itibarla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
A-ASIL DAVA YÖNÜNDEN
1-Davacının davasının REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hesaplanan 427,60 TL ilam harcından, 273,24 TL peşin harcın mahsubu ile, 154,36 TL bakiye karar harcının, davacından tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen tecavüz ve haksız rekabet davası yönünden 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen maddi tazminat davası yönünden 1.000,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen manevi tazminat davası yönünden 15.000,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
B-KARŞI DAVA YÖNÜNDEN;
1-Davalının karşı davasının KISMEN KABULÜNE, davacı karşı davalı adına tescilli .... (13) nolu tasarım ile .... (16) nolu tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine,
2-Davalı karşı davacının maddi ve manevi tazminata ilişkin talepleri yönünden davanın reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hesaplanan 427,60 TL ilam harcından, 273,40 TL harcın mahsubu ile, 154,20 TL bakiye karar harcının, davacı/karşı davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen hükümsüzlük davası yönünden 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davacı/karşı davalıdan alınarak davalı/karşı davacıya verilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen maddi tazminat davası yönünden 1.000,00 TL vekalet ücretinin, davalı/karşı davacıdan alınarak davacı/karşı davalıya verilmesine,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen manevi tazminat davası yönünden 15.000,00 TL vekalet ücretinin, davalı/karşı davacıdan alınarak davacı/karşı davalıya verilmesine,
7-Davalı/karşı davacı tarafından yapılan 273,40 TL harç giderinin davacı/karşı davalıdan alınarak davalı/karşı davacıya verilmesine,
8-Davalı/karşı davacı tarafından yapılan 4.848,00 TL yargılama giderinden davanın kabul-ret oranına göre 3.232,00 TL'sinin davacı/karşı davalıdan alınarak , davalı/karşı davacıya verilmesine,
C-Karar kesinleştiğinde harcanmayan avansın ilgilisine iadesine,
D-Talep halinde kararın taraflara tebliğine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 hafta süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Açıkça okunup usulen anlatıldı. 05/12/2024
Katip ...
✍e-imzalıdır
Hakim ...
✍e-imzalıdır
ESAS NO : 2022/262 Esas
KARAR NO : 2024/247
KARŞI DAVA : Tasarımın Hükümsüzlüğü, Maddi ve Manevi Tazminat
DAVA TARİHİ : 04/10/2022
KARAR TARİHİ : 05/12/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 10/12/2024
Davacı vekili tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA ; Davacı/karşı davalı vekili dava dilekçesi ile, müvekkilinin "...." ibareli marka ile 26 yıldır sadece banyo mobilyası üreterek kazandığı uzmanlık ile sektöre öncülük yaptığını, müvekkilinin "...." ibareli tanınmış markasının ve pek çok tasarımının TPMK nezdinde koruma altında olduğunu, bu bağlamda TPMK nezdinde .... (13) ve .... (16) sayı ile tescilli tasarımların müvekkili adına tescilli olduğunu, hal böyle iken, davalının müvekkilinin .... (13) numaralı "....." isimli tasarımı ile belirgin derecede benzerinin "..." ismi ile, ..... (16) numaralı "...." isimli tasarımı ise "...." ismi ile ürettiğini ve sattığını, davalı eylemlerinin müvekkilinin tasarımdan doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğini, bu nedenlerle davalının müvekkilinin tasarımdan doğan haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti, men'i ve ref'i ile fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi ve 15.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP VE KARŞI DAVA ; Davalı/karşı davacı vekili cevap ve karşı dava dilekçesi ile, davacı/karşı davalı adına olan davaya konu tasarım tescillerinin daha önce kamuya mal olduğunu, yeni ve ayırt edici olmadıklarını, davacı tarafın bu tasarım tescillerini kötü niyetli olarak kendi adına tescil ettirdiğini, müvekkilinin davalının tasarımdan doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil edecek herhangi bir eyleminin bulunmadığını, daha önce kamuya mal olmuş olan yenilik ve ayırt edicilik unsuru bulunmayan davacı/karşı davalı tasarımlarının hukuken korunabilme imkanı bulunmadığını, bu nedenlerle, asıl davanın reddine karar verilmesini, karşı davaları yönünden davalı adına tescilli olan ..... tescil numaralı tasarımların hükümsüzlüğüne ve şimdilik 1.000,00 TL maddi ve 15.000,00 TL manevi tazminatın davacı/karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
Dava, asıl dava yönünden; davalının davacının tescilli tasarımlarından doğan haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti, men'i ve ref'i ile maddi ve manevi tazminatın davalıdan tahsili , karşı dava yönünden; davacı/karşı davalı adına tescilli olan .... numaralı tasarımların hükümsüzlüğü ile maddi ve manevi tazminatın davacı/karşı davalıdan tahsili taleplidir.
Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan gelen kayıtlardan, .... tescil numaralı tasarımların davacı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.
6102 Sayılı TTKnın 54. Maddesi ile, haksız rekabete ilişkin bu kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır. Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır. 55. Maddesinin 4. fıkrasında ise, iyi niyetle bağdaşmayan, haksız rekabete ilişkin eylemlere örnek olarak, başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak gösterilmiş ve haksız rekabet halleri hüküm altına alınmıştır.
6769 Sayılı SMK'nın 81/1. Maddesi ile, tasarım sahibinin izni olmaksızın bu kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak, tasarım sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek, tasarım hakkını gasp etmenin tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller gösterilmiştir. Yine aynı maddenin devamında ise, başvuru, 65 inci maddeye göre tescil edilerek yayımlandığı takdirde, tescil sahibi, tasarım hakkına yönelik olarak bu maddede sayılan tecavüzlerden dolayı hukuk davası açma hakkına sahip olduğu, tecavüz eden, başvurudan ve kapsamından haberdar edilmişse başvurunun yayımlanmış olmasına bakılmayacağı, tecavüz edenin kötüniyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa yayımdan önce de tecavüzün varlığı kabul edileceği ve koruma kapsamındaki tasarımın tescilli olduğuna ilişkin kaydın ürün, ambalaj veya fatura üzerine konulmamış olması, bu maddede sayılan fiilleri tasarım hakkına tecavüz olmaktan çıkarmayacağı belirtilmiştir.
6769 Sayılı SMK'nın 77 maddesi ile, tasarımın 55. maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56. ve 57. maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58. maddenin dördüncü fıkrası ve 64. maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse, hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse, sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilebileceği belirtilmiştir. Aynı maddenin 2. bendinde ise, 64. maddenin altıncı fıkrasının (b) ve (ç) bentleri ile fikri mülkiyet haklarının yetkisiz kullanımı gerekçesiyle tasarımın bir kısmına ilişkin hükümsüzlük talebinin kabul edilmesi halinde, o kısmın tescili hükümsüz kılınacağı ve kısmi hükümsüzlük sonucunda tescilin devamı için, kalan kısmın koruma şartlarını sağlaması ve tasarım kimliğini muhafaza etmesi şart olacağı hususları belirtilmiştir.
Davacı vekili dava dilekçesinde HMK 400 ve devamı maddesi uyarınca delil tespiti talep etmiş olup, mahkememizin 06/10/2022 tarihli tensip kararı ile dosya tasarım uzmanı bilirkişi tevdi edilerek davalı eyleminin davacının tasarım tescili kapsamında olup olmadığı yönünde rapor tanzimi istenilmiş olup, tasarım uzmanı bilirkişi tarafından hazırlanan 04/11/2022 havale tarihli raporda sonuç olarak, davalı tarafa ait olduğu iddia edilen www....com internet sitesinin ana
sayfasında bulunan “...” içerisindeki 29’uncu
sayfasında davaya konu “...” isimli ürün grubunun 41’inci sayfasında “...”
isimli davaya konu ürün grubunu tespit edildiği,
davacı tarafın davalı tarafın olduğunu iddia ettiği davaya konu ... isimli ürünün
https://www.....com/pd/....” isimli satıcı tarafından 5.768,65 TL’ye satışa çıkarıldığı
ancak sayfada “Tükendi” ifadesi şeklinde bir ibarenin tespit edildiği,
davalı tarafa ait olduğu iddia edilen ... isimli ürün grubu içerisinde bulunan lavabo
dolabının tasarımının davacı tarafa ait .... numaralı tescil içeriğinde
bulunan tasarım ile bilgilenmiş kullanıcı nezdinde iltibasa neden olabilecek
derecede benzer olduğu, davalı tarafa ait olduğu iddia edilen .... isimli ürün grubu içerisinde bulunan
lavabo dolabının tasarımının davacı tarafa ait .... numaralı tescil
içeriğinde bulunan lavabo dolabı tasarımı ile bilgilenmiş kullanıcı nezdinde iltibasa
neden olabilecek derecede benzer olduğunu bildirmiştir.
Taraflarca bildirilen ve resen celbi gereken deliller celp edildikten sonra dosya; biri sınai mülkiyet uzmanı, biri mali müşavir ve biri de tasarım uzmanından oluşacak üç kişilik heyete tevdi edilerek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu kök raporda sonuç olarak; davacının ibraz edilen ticari defterlerinin ilgili kanun hükümlerine göre uygun tutulduğu tespit edildiğini, davalının ibraz edilen ticari defterlerinden 2019 yılı yevmiye defteri kapanış tasdiği olmadığını, 2021 yılı yevmiye açılış beratının süresinde verilmediği ve diğer yıllara ait ticari defterlerin ilgili kanun hükümlerine göre uygun tutulduğu tespit edildiğini, davacının talebi olan SMK 151/2-a kapsamnda .... tescil nolu Urla modeli yönünden 247.752,18 TL, .... (16) tescil nolu ... modeli yönünden 79.886,25 TL olmak üzere toplamda 327.638,43 TL brüt satış karı elde edebileceğini, davalının 2018-2019-2020-2021-2022 yıllarında toplam 1.193.146,80 TL dönem sonu net karı elde ettiği tespit edildiğini, asıl dava yönünden, davacı / Karşı Davalı tarafa ait 25.02.2013 başvuru tarihli .... numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığını, bu sebep ile benzer olarak algılandıklarını, davacı / karşı davalı tarafa ait 20.03.2019 başvuru tarihli .... numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığını, bu sebep ile benzer olarak algılandıklarını, karşı dava yönünden davacı / karşı davalı tarafa ... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan ait 20.03.2019 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığını, davacı/karşı davalı tarafa .... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan ait 20.03.2019 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğunu bildirmiştir.
Mahkememizin 21/09/2023 tarihli duruşma ara kararı ile taraf itirazlarını karşılamak üzere dosya en son rapor tanzim eden bilirkişi heyetine tevdi edilerek ek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu ek raporda sonuç olarak; asıl dava yönünden, davacı/karşı davalı tarafa ait 25.02.2013 başvuru tarihli .... numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığını, bu sebeple benzer olarak algılandıklarını, davacı/karşı davalı tarafa ait 20.03.2019 başvuru tarihli .... numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığını, bu sebeple benzer olarak algılandıklarını, kök raporda son üç yılın ortalaması baz alınarak hesaplama yapıldığını, davacının .... modeli yönünden itirazı doğrultusunda yapılan hesaplama tutarı 115.946.90 TL olup takdirin mahkemeye ait olduğunu, karşı davada hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan 2012 tarihli kataloğun mahkemece geçerli kabul edilmesi durumunda davacı/karşı davalı tarafa ..... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan ait 25.02.2013 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığını, davacı/karşı davalı tarafa .... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan ait 20.03.2019 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığını bildirmiştir.
Davacı/karşı davalı vekilinin itirazları üzerine mahkememizin 09/05/2024 tarihli duruşma ara kararı ile dosya biri sınai mülkiyet uzmanı, biri endüstriyel tasarım ve biri de bilişim uzmanından oluşacak üç kişilik yeni bir heyete tevdi edilerek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu raporda sonuç olarak; davacı/karşı davalı tarafa ait 25.02.2013 başvuru tarihli .... numaralı tasarım tescilinde yer alan dolap ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan ve 16.11. 2012 tarihli ekran görüntüsünde tespit edilen ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığını, bu sebeple benzer olarak algılandıklarını, davacı/karşı davalı tarafa ait 20.03.2019 başvuru tarihli .... (16) numaralı tasarım tescili ile 8 https://www.....com/p/... adresinde yer alan 15 Haziran 2017 tarihli ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığını, bu sebeple benzer olarak algılandıklarını bildirmiştir. Bu rapor dosya kapsamı ile uyumlu ve yeterli görüldüğünden itibar edilmiştir.
Dosya kapsamı deliller, TPMK kayıtları ve bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde; öncelikle hükümsüzlüğe dair karşı dava yönünden , davacı/karşı davalı tarafa ait 25.02.2013 başvuru tarihli .... (13) numaralı tasarım tescilinde yer alan dolap ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan ve 16.11. 2012 tarihli ekran görüntüsünde tespit edilen ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebeple benzer olarak algılandıkları, davacı/karşı davalı tarafa ait 20.03.2019 başvuru tarihli .... (16) numaralı tasarım tescili ile 8 https://www.....com/p/.... adresinde yer alan 15 Haziran 2017 tarihli ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı , böylece dava konusu tasarımların tescil başvuru tarihi itibariyle yeni ve ayırt edici nitelikte olmadıkları anlaşılmakla, karşı davanın hükümsüzlük yönünden kabulü ile dava konusu tasarımların hükümsüzlüğüne karar vermek gerekmiştir. Davalı/karşı davacının tazminat talepleri yönünden yapılan değerlendirmede ise, davacı/karşı davalının tasarım tescillerini kötü niyetli olarak yaptığına dair bir delil bulunmadığı, yasal hakkın kullanılması mahiyetinde olduğu anlaşılmakla, karşı davanın tazminata dair talep yönünden reddi gerekmiştir.
Asıl dava yönünden yapılan değerlendirmede ise, dayanak tasarımların hükümsüzlüğüne karar verildiğinden ve hükümsüzlük baştan beri sonuç doğurduğundan, hükümsüz kılınan tasarıma dayalı tecavüz veya haksız rekabet söz konusu olmayacağından davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Bu itibarla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
A-ASIL DAVA YÖNÜNDEN
1-Davacının davasının REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hesaplanan 427,60 TL ilam harcından, 273,24 TL peşin harcın mahsubu ile, 154,36 TL bakiye karar harcının, davacından tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen tecavüz ve haksız rekabet davası yönünden 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen maddi tazminat davası yönünden 1.000,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen manevi tazminat davası yönünden 15.000,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
B-KARŞI DAVA YÖNÜNDEN;
1-Davalının karşı davasının KISMEN KABULÜNE, davacı karşı davalı adına tescilli .... (13) nolu tasarım ile .... (16) nolu tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine,
2-Davalı karşı davacının maddi ve manevi tazminata ilişkin talepleri yönünden davanın reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hesaplanan 427,60 TL ilam harcından, 273,40 TL harcın mahsubu ile, 154,20 TL bakiye karar harcının, davacı/karşı davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen hükümsüzlük davası yönünden 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davacı/karşı davalıdan alınarak davalı/karşı davacıya verilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen maddi tazminat davası yönünden 1.000,00 TL vekalet ücretinin, davalı/karşı davacıdan alınarak davacı/karşı davalıya verilmesine,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen manevi tazminat davası yönünden 15.000,00 TL vekalet ücretinin, davalı/karşı davacıdan alınarak davacı/karşı davalıya verilmesine,
7-Davalı/karşı davacı tarafından yapılan 273,40 TL harç giderinin davacı/karşı davalıdan alınarak davalı/karşı davacıya verilmesine,
8-Davalı/karşı davacı tarafından yapılan 4.848,00 TL yargılama giderinden davanın kabul-ret oranına göre 3.232,00 TL'sinin davacı/karşı davalıdan alınarak , davalı/karşı davacıya verilmesine,
C-Karar kesinleştiğinde harcanmayan avansın ilgilisine iadesine,
D-Talep halinde kararın taraflara tebliğine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 hafta süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Açıkça okunup usulen anlatıldı. 05/12/2024
Katip ...
✍e-imzalıdır
Hakim ...
✍e-imzalıdır
