Rakibiniz Ürününüzü E-Ticarette Kilitletebilir mi? Kötüniyetli Tasarım Tesciline Mahkemeden 'Dur'
Bir satıcı, yıllardır kamuya sunulmuş bir ürünü adına tasarım olarak tescil ettirip rakibinin e-ticaret satışını durdurdu. Mahkeme tasarımın yenilik ve ayırt edicilikten yoksun olduğuna karar vererek tescili hükümsüz kıldı.
E-ticarette en sinir bozucu durumlardan biri: Yıllardır sattığınız bir ürün, bir gün "tasarım tescili ihlali" gerekçesiyle platformda kilitleniyor — üstelik o tasarımı tescil eden, ürünü sizden sonra satmaya başlayan rakibiniz. Peki bu mümkün mü ve çaresi var mı? Bir Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi kararı, net bir cevap veriyor.
Olayda ne oldu?
Bir satıcı, e-ticaret platformlarında (Trendyol gibi) uzun süredir bir ev ürünü (sıvı sabunluk) satıyordu. Bir gün ürünü, başka bir firmanın aldığı tasarım tesciline dayanılarak kilitlendi ve satışı durduruldu. İddiaya göre rakip firma, aslında yıllar önce kamuya sunulmuş bu ürünü kendi adına tasarım olarak tescil ettirmiş, ardından da aynı ürünü kendisi satmaya başlamıştı.
Tasarım tescili her zaman geçerli midir?
Hayır. Bir tasarımın korunabilmesi için iki temel şartı taşıması gerekir: yenilik ve ayırt edici nitelik (SMK m. 56-57). Eğer aynı veya benzeri bir tasarım, tescil başvurusundan önce kamuya sunulmuşsa, o tescil hükümsüz kılınabilir (SMK m. 77).
Bu davada bilirkişi, tescilli tasarımın başvuru tarihinden önce başkaları tarafından piyasaya sunulduğunu ve "bilgilenmiş kullanıcı" gözünde belirgin bir farklılık taşımadığını tespit etti. Yani tasarım, koruma şartlarını başvuru anında dahi sağlamıyordu.
Mahkemenin kararı
Mahkeme davayı kabul etti; söz konusu tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verdi. Böylece rakibin "kilitleme" dayanağı tamamen ortadan kalktı.
E-ticaret satıcıları için 4 pratik ders
- Ürün görsellerinizin ve ilanlarınızın tarihini saklayın. "Daha önce kamuya sundum" iddianızın ispatı budur.
- Kilitlenme = haklılık değildir. Platform kilitleri idari önlemdir; nihai kararı mahkeme verir.
- Kötüniyetli tescile karşı hükümsüzlük davası açabilirsiniz. Yeni veya ayırt edici olmayan bir tasarım iptal edilebilir.
- En iyi savunma, erken tescildir. Özgün ürünlerinizi rakipleriniz tescil ettirmeden siz koruma altına alın.
Sık sorulan sorular
Rakibim ürünümü haksız yere kilitletirse ne yapabilirim?
Dayanak tescilin hükümsüzlüğü için dava açabilir, gerekiyorsa uğradığınız zararın tazminini talep edebilirsiniz. Ürünün tescilden önce kamuya sunulduğunu gösteren deliller en güçlü kozunuzdur.
Tasarımımı nasıl korurum?
Özgün tasarımlarınızı TÜRKPATENT nezdinde tescil ettirerek; ayrıca tasarımı ilk kez kamuya sunduğunuz tarihi belgeleyerek korursunuz.
Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi · E. 2024/25 · K. 2024/286 · T. 26.12.2024
Taraf ve marka adları gizlilik gereği paylaşılmamıştır.Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz; somut durumunuz için bir marka vekiline danışınız.
Markanız risk altında mı? TÜRKPATENT Sicil No 2732 ile kayıtlı resmi marka vekilimizle ücretsiz marka araştırması için bize ulaşın: WhatsApp veya 0216 606 56 58.
Kararın tam metnini görmek için tıklayın
ESAS NO : 2024/25
KARAR NO : 2024/286
DAVA : Tasarımın Hükümsüzlüğü
DAVA TARİHİ : 29/01/2024
KARAR TARİHİ : 26/12/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 03/01/2025
Davacı vekili tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA ; Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkilinin .... başta olmak üzere çeşitli alışveriş siteleri üzerinde yüksek kaliteli ve işlevsel ev ürünleri sağlamak ve ev yaşamını daha konforlu hale getirmek gayesiyle müşterilerine ürün sağladığını, müvekkilin daha önce satışını gerçekleştirmiş olduğu ürünlerden birisi de dava konusu sıvı sabunluk ürünü olduğunu, müvekkilinin ticari faaliyetinin büyük bir kısmını .... üzerinden gerçekleştirmekteyken trendyol tarafından kendisine yapılan bildirim ile bu ürününün ... nolu tasarım tescile istinaden kilitlenmiş olduğunu ve ürünün satışının durdurulduğunu, müvekkilinin o günden bu yana bu ürünün satışını gerçekleştirememekte ve büyük bir maddi kazanç kaybı yaşadığını, davalı tarafın benzer sektörde faaliyet göstermekte olup müvekkilininin Türkiye'nin en çok alışveriş yapılan internet sitesinde dava konusu ürünü çok sayıda sattığını fark etmesi üzerine, kendisine ait olmayan kamuya yıllar önce sunulmuş bir tasarımı adına tescil ettirdiğini ve müvekkilinin satışını engellediğini, ardından aynı ürünü kendisi satmaya devam ettiğini iddia ederek, davalı adına .... sayı ile tescilli tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP ; Davalı vekili cevap dilekçesi ile, müvekkilinin son derece iyi niyetli bir iş insanı olduğunu, müvekkilinin tescil belgesi aldığı tasarımın çoklu tasarım olup, bir sıvı sabunluk ve kapaktan oluşan ikili bir yapı olduğunu, müvekkilinin tasarımları hem sıvı kutusu hem de kasası açısından yenilik ve ayırt edicilik unsurlarına sahip olduğunu, davacı tarafça sunulan deliller çerçevesinde müvekkilinin tasarımının yenilik ve ayırt edicilikten yoksun olduğunu gösteren bir delil mevcut olmadığını, bir ürünün benzerlerinin internet sitelerinde bir şekilde yer alması aynı ürün olduğunu göstermediği gibi, tarih konusunda da güvenilir olmadığını, davacının satışlarının müvekkili tarafından engellendiğini belirtmiş ise de bu durum e-ticaret platformunun kurallarından kaynaklandığını, müvekkilinin tasarımının yenilik ve ayırt edicilik unsurlarına haiz olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
Dava, davalı adına ... sayı ile tescilli tasarımın hükümsüzlüğü taleplidir.
Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan gelen kayıtlardan, .... tescil numaralı tasarım tescil belgesinin 15/07/2023 tarihinden itibaren 5 yıl müddetle davalı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.
6769 Sayılı SMK'nın 77 maddesi ile, tasarımın 55. maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56. ve 57. maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58. maddenin dördüncü fıkrası ve 64. maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse, hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse, sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilebileceği belirtilmiştir. Aynı maddenin 2. bendinde ise, 64. maddenin altıncı fıkrasının (b) ve (ç) bentleri ile fikri mülkiyet haklarının yetkisiz kullanımı gerekçesiyle tasarımın bir kısmına ilişkin hükümsüzlük talebinin kabul edilmesi halinde, o kısmın tescili hükümsüz kılınacağı ve kısmi hükümsüzlük sonucunda tescilin devamı için, kalan kısmın koruma şartlarını sağlaması ve tasarım kimliğini muhafaza etmesi şart olacağı hususları belirtilmiştir.
Taraflarca bildirilen ve resen celbi gereken deliller celp edildikten sonra dosya davalıya ait .... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarında rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, heyet tarafından hazırlanan 03/09/2024 tarihli rapor ile,
davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 15.07.2023 başvuru tarihli ....
1 ve 2 numaralı tasarım tescilleri ile resen yapılan araştırmalarda tespit edilen geçmiş
tarihli ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde
farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları,
.... – 1 ve 2 numaralı tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan 15.07.2023 tarihi
itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı
belirtilmiştir.
Davalı vekilinin bilirkişi raporuna itirazı üzerine dosya itirazları karşılar ek rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, heyet tarafından hazırlanan 06/12/2024 tarihli rapor ile,
davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 15.07.2023 başvuru tarihli ....
1 ve 2 numaralı tasarım tescilleri ile resen yapılan araştırmalarda tespit edilen geçmiş
tarihli ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde
farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları,
.... – 1 ve 2 numaralı tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan 15.07.2023 tarihi
itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı
belirtilmiştir. Rapor ve ek rapor dosya kapsamı ile uyumlu ve yeterli görüldüğünden itibar edilmiştir.
Dosya kapsamı deliller, TPMK kayıtları, bilirkişi rapor ve ek raporu birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu
.... – 1 ve 2 numaralı tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan 15.07.2023 tarihinden önce başkaları tarafından kamuya sunulduğu ve tescil başvuru tarihi
itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı anlaşılmakla, davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Bu itibarla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-Davacının davasının KABULÜNE, davalı adına tescilli ... tescil sayılı tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine .
2-Peşin alınan harcın yeterliliğine, başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 855,20 TL dava ilk masrafı, 388,00 TL tebligat - tezkere masrafı ve 15.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 16.243,20 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının ilgilisine iadesine,
6-Talep halinde kararın taraflara tebliğine,
Davacı vekilinin yüzüne karşı , davalı tarafın yokluğunda kararın tebliğinden itibaren 2 hafta süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Açıkça okunup usulen anlatıldı.26/12/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır
