Kullanım İspatı Nedir? İtirazda Kullanım İspatı Talebi ve Kabul Edilen Deliller (2026)
Kullanım ispatı, bir markanın son 5 yılda Türkiye'de ciddi biçimde kullanıldığını belgelerle göstermektir. İtiraza dayanak marka 5 yıldan uzun süredir tescilliyse başvuru sahibi kullanım ispatı isteyebilir; ispat edilemezse itiraz reddedilir. Hangi belgeler kabul edilir, ciddi kullanım ne demek, nasıl hazırlanır bu rehberde.
Kullanım ispatı, tescilli bir markanın belirli bir dönemde Türkiye'de, tescilli mal ve hizmetler için ciddi biçimde kullanıldığını belgelerle göstermektir. En sık iki durumda gündeme gelir: Başvurunuza itiraz edilmişse ve itiraza dayanak marka sizin başvuru tarihinizden önce 5 yıldan uzun süredir tescilliyse, itiraz edenden kullanım ispatı isteyebilirsiniz (SMK m.19/2); ispat edemezse itiraz o kapsamda reddedilir. İkincisi, 5 yıl kullanılmayan bir markanın iptali istenir ve marka sahibi kullanımı ispatlamak zorunda kalır. Kabul edilen başlıca deliller tarihli faturalar, katalog ve reklamlar, ambalaj örnekleri ve satış kayıtlarıdır; sembolik kullanım yeterli değildir.
Marka tescili bir kullanma yükümlülüğü de getirir. Kullanılmayan markalar sicilde yer tutarak başkalarının önünü kapamasın diye kanun, 5 yıl kullanılmayan markaların bazı haklarını sınırlar. Bu rehber, kullanım ispatının hangi durumlarda istendiğini, "ciddi kullanım"ın ne anlama geldiğini ve dosyanın nasıl hazırlanacağını anlatıyor.
Kullanım Zorunluluğu: 5 Yıl Kuralı
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 9. maddesine göre marka, tescil tarihinden itibaren 5 yıl içinde haklı bir sebep olmaksızın Türkiye'de tescilli mal ve hizmetlerde ciddi biçimde kullanılmazsa veya kullanıma kesintisiz 5 yıl ara verilirse yaptırımlarla karşılaşır. Kanuna göre şu kullanımlar da kullanım sayılır:
- Markanın, ayırt edici karakterini değiştirmeyen farklı unsurlarla kullanılması (ör. logoda küçük güncellemeler),
- Markanın yalnız ihracat amacıyla mal veya ambalaj üzerinde kullanılması,
- Markanın sahibinin izniyle, örneğin bir lisans alan tarafından kullanılması.
Kullanım İspatı Hangi Durumlarda İstenir?
| Durum | Kim ispat eder? | Hangi dönem? | İspat edilemezse |
|---|---|---|---|
| Yayına itiraz (SMK m.19/2) | İtiraz eden önceki marka sahibi | İtiraz edilen başvurunun başvuru veya rüçhan tarihinden önceki 5 yıl | İtiraz, ispatlanmayan mal ve hizmetler bakımından reddedilir |
| Kullanmama nedeniyle iptal talebi | Marka sahibi | İptal talebinden önceki dönem | Marka, kullanılmayan kapsamda iptal edilir |
| Hükümsüzlük ve tecavüz davaları | Davaya dayanak markanın sahibi | Davaya göre değişir | Dayanak marka o kapsamda ileri sürülemez |
İptal süreci ve 2024'ten beri TÜRKPATENT'in yürüttüğü iptal başvurusu ayrıntılı olarak kullanmama nedeniyle iptal rehberimizde anlatılıyor. Bu yazı itiraz aşamasındaki kullanım ispatına ve delillere odaklanıyor.
İtirazda Kullanım İspatı Talebi Nasıl İşler?
- İtiraz bildirimi gelir. Başvurunuz bültende yayımlanır, önceki bir marka sahibi itiraz eder ve itiraz size bildirilir.
- Dayanak markanın tescil tarihini kontrol edin. Dayanak marka, sizin başvuru (veya rüçhan) tarihinizden önce en az 5 yıldır tescilli mi? Değilse kullanım ispatı istenemez.
- Karşı görüşünüzde kullanım ispatı talep edin. Talep, itiraza karşı görüş sunarken yapılır; kendiliğinden işletilmez.
- İtiraz eden delillerini sunar. Kurum, itiraz edene kullanım delillerini sunması için süre verir.
- Kurum değerlendirir. Dayanak marka yalnız ispat edilen mal ve hizmetler bakımından dikkate alınır; kalan kısım için itiraz incelenmez.
Bu talep, yıllar önce geniş bir mal listesiyle tescil edilmiş ama yalnız birkaç üründe kullanılan markalara karşı özellikle etkilidir. İtiraz sürecinin bütünü için başvuruma itiraz geldi rehberimize bakın.
Ciddi Kullanım Ne Demek?
Her kullanım ispat için yeterli değildir. Değerlendirmede şu unsurlara bakılır:
- Gerçek ticari amaç: Kullanım, piyasada pay elde etmeye yönelik olmalı; yalnız markayı ayakta tutmak için yapılan göstermelik satışlar kabul görmez.
- Hacim ve süreklilik: Tek bir fatura veya kısa bir dönem genellikle zayıf kalır; işletmenin büyüklüğüne ve sektöre göre makul bir hacim aranır.
- Türkiye'de kullanım: Yalnız yurt dışındaki kullanım yeterli değildir; ihracat amaçlı kullanım ise kanunen kullanım sayılır.
- Tescilli biçim: Marka, tescil edildiği biçimde veya ayırt edici karakterini değiştirmeyen bir biçimde kullanılmalıdır.
- Tescilli mal ve hizmetler: Kullanım, ispat edilen mal ve hizmetlerle sınırlı sonuç doğurur. "Giyim" için tescilli bir marka yalnız tişörtte kullanılıyorsa, koruma tişört ve yakın ürünlerle sınırlı değerlendirilebilir.
Kabul Edilen Deliller
| Delil | Güçlü kılan unsur | Sık yapılan hata |
|---|---|---|
| Faturalar ve irsaliyeler | Tarih, alıcı, ürün açıklamasında markanın geçmesi, farklı yıllara yayılmış olması | Markanın faturada hiç geçmemesi |
| Ürün ve ambalaj fotoğrafları | Markanın ürün üzerinde açıkça görünmesi, üretim tarihi veya parti bilgisi | Tarihsiz fotoğraflar |
| Katalog, broşür, fiyat listesi | Baskı tarihi ve dağıtım bilgisi | Hangi dönemde kullanıldığının belirsiz olması |
| Reklam ve medya | Yayın tarihi, kanal, harcama belgesi | Yalnız sosyal medya paylaşımına dayanmak |
| İnternet satış kayıtları | Pazaryeri satış raporları, sipariş sayıları, arşiv kayıtları | Ekran görüntüsünde tarih ve adres olmaması |
| Ciro ve pazar payı bilgisi | Mali müşavir onaylı tablolar, bağımsız raporlar | Destekleyici belge olmadan sunulan rakamlar |
Delilleri dönem dönem ve mal ve hizmet bazında düzenlemek, inceleyenin işini kolaylaştırır ve hangi kapsamın ispatlandığını netleştirir. Tek bir güçlü delil yerine, birbirini destekleyen birkaç farklı delil türü sunmak daha etkilidir.
Haklı Sebepler
Marka sahibinin iradesi dışında gelişen ve kullanımı engelleyen durumlar haklı sebep sayılabilir: ruhsat veya izin süreçlerinin uzaması, ithalat yasakları, mücbir sebepler gibi. Haklı sebebin de belgelenmesi gerekir; genel ekonomik zorluklar veya işletmenin tercihine bağlı ertelemeler genellikle kabul görmez.
Marka Sahipleri İçin Pratik Öneriler
- Her yıl markanın kullanıldığını gösteren birkaç tarihli belgeyi (fatura, katalog, ürün fotoğrafı) ayrı bir klasörde saklayın.
- Markayı tescilli biçimine yakın kullanın; logoyu tamamen değiştirdiyseniz yeni biçim için başvuru yapmayı değerlendirin.
- Kullanmadığınız sınıflardaki geniş tescillerin itirazlarda ve iptal taleplerinde zayıf kalacağını hesaba katın.
- Lisans verdiyseniz lisans alanın kullanımını belgeleyen kayıtları da talep edin.
Sık Sorulan Sorular
Kullanım ispatı nedir?
Tescilli bir markanın belirli bir dönemde Türkiye'de, tescilli mal ve hizmetler için ciddi biçimde kullanıldığını faturalar, ürün örnekleri, katalog ve reklamlar gibi belgelerle göstermektir.
İtirazda kullanım ispatı ne zaman istenebilir?
İtiraza dayanak marka, itiraz edilen başvurunun başvuru veya rüçhan tarihinden önce en az 5 yıldır tescilliyse, başvuru sahibi karşı görüşünde kullanım ispatı talep edebilir.
Kullanım ispat edilemezse ne olur?
İtiraz aşamasında, ispat edilemeyen mal ve hizmetler bakımından itiraz reddedilir. İptal talebinde ise marka kullanılmayan kapsamda iptal edilir.
Sadece sosyal medya paylaşımları kullanım ispatı için yeterli mi?
Genellikle yeterli değildir. Paylaşımlar destekleyici delil olabilir, ancak satışı ve ticari hacmi gösteren fatura ve satış kayıtlarıyla desteklenmelidir.
Yurt dışında kullanım Türkiye'de kullanım sayılır mı?
Yalnız yurt dışındaki kullanım sayılmaz. Ancak markanın Türkiye'den ihracat amacıyla mal veya ambalaj üzerinde kullanılması kanunen kullanım kabul edilir.
Lisans alanın kullanımı benim kullanımım sayılır mı?
Evet. Markanın sahibinin izniyle üçüncü kişi tarafından kullanılması, marka sahibinin kullanımı olarak kabul edilir; bunun için izni gösteren belge de sunulmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Harç ve ücretler TÜRKPATENT'in 2026 tarifesine göredir; mevzuat ve uygulama değişebileceğinden işlem öncesinde güncel bilgiyi teyit ediniz. Son güncelleme: Ekim 2026.
Emsal Karar Ara
Marka hukuku emsal kararları arasında arama yapın
