Şirketimi Kurdum, Marka İsmim Otomatik Korunuyor mu? Ticaret Unvanı ile Marka Farkı

Şirket kuruluşu tamamlanır, ticaret sicil gazetesi eline geçer, vergi levhası asılır ve girişimci rahatlar: "Artık isim benim." Bu cümle, marka hukukunda en pahalıya mal olan yanılgılardan biridir.

Çünkü ticaret sicilinde kayıtlı olmanız, ismi kullanma hakkınızı gösterir; o ismi başkalarına yasaklama hakkınızı değil. Bu iki yetki arasındaki fark, bir gün pazaryerinde mağazanız kapatıldığında ya da kapınıza bir ihtarname geldiğinde çok net anlaşılır. Bu rehberde ticaret unvanı, işletme adı ve marka arasındaki farkı, hangisinin neyi koruduğunu ve yeni kurulan bir şirketin hangi sırayla hareket etmesi gerektiğini anlatıyoruz.

Ticaret Unvanı Nedir, Neyi Korur?

Ticaret unvanı, tacirin ticari işlemlerinde kullandığı addır. TTK m.39 uyarınca her tacir, işletmesine ilişkin işlemleri ticaret unvanıyla yapmak ve işletmesiyle ilgili belgelerde bu unvanı kullanmak zorundadır. "Elçi Bilişim Teknolojileri Anonim Şirketi" gibi bir ibare, çekirdek (Elçi), faaliyet konusu (Bilişim Teknolojileri) ve şirket türü (Anonim Şirket) kısımlarından oluşur.

Ticaret unvanının sağladığı koruma gerçektir, ancak dar bir alanda çalışır:

• Kimliğe ilişkindir: Unvan, işletmenin kim olduğunu gösterir; ürettiği ürünün hangi ürün olduğunu değil.
• Tescil dairesi esaslıdır: TTK m.45 uyarınca, daha önce Türkiye'nin herhangi bir sicil dairesine tescil edilmiş bir unvandan ayırt edilmesi için gerektiğinde unvana ek yapılır. Uygulamada bu, aynı sicil dairesinde birebir aynı unvanın engellenmesi, benzer unvanların ise ek kelimelerle tescil edilebilmesi sonucunu doğurur.
• Dava yolu vardır: TTK m.52 uyarınca unvanı haksız kullanılan tacir, kullanımın men'ini ve zararın tazminini isteyebilir. Ancak bu davada, unvan üzerindeki üstün hakkı ve karışıklığı ispat yükü davacıdadır.

Kritik nokta şudur: ticaret unvanınızın sicilde kayıtlı olması, aynı ibarenin bir başkası tarafından marka olarak tescil edilmesini kendiliğinden engellemez. TÜRKPATENT, marka başvurularını incelerken ticaret sicili kayıtlarını taramaz; yalnızca kendi marka veri tabanındaki önceki hak sahiplerini re'sen dikkate alır.

İşletme Adı Ticaret Unvanından Farklı mıdır?

Evet, sıklıkla karıştırılan üçüncü bir kavramdır. TTK m.53 uyarınca işletme adı, işletmeyi tanıtmak ve benzerlerinden ayırmak için kullanılan addır. Tabelanızda yazan "Mavi Deniz Restoran" işletme adı; faturanızda yazan "Yılmaz Gıda Turizm Limited Şirketi" ise ticaret unvanı olabilir. İşletme adı da ticaret siciline tescil edilir ve TTK m.53 atfıyla unvana ilişkin hükümlerden yararlanır.

Ancak işletme adının koruması da yerel ve kimliğe bağlıdır. Aynı tabelayı bir başka şehirde bir başkasının kullanmasını, üstelik o kişi ibareyi marka olarak tescil ettirmişse, işletme adı kaydıyla engellemeniz çok güçtür.

Marka Nedir, Ticaret Unvanından Farkı Nerede Başlar?

Marka, SMK m.4 uyarınca bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini diğer teşebbüslerin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeyi sağlayan işarettir. Koruma, SMK m.7 uyarınca kural olarak tescil ile doğar ve tescilden itibaren 10 yıl sürer, süresiz yenilenebilir.

Markanın size verdiği yetki, ticaret unvanının verdiğinden yapısal olarak farklıdır. SMK m.7/3, marka sahibinin izinsiz üçüncü kişilere yasaklayabileceği fiilleri sayar. Bunlar arasında işareti:

• mal veya ambalaj üzerine koymak,
• o işaretle ürün sunmak, satmak, stoklamak, ithal veya ihraç etmek,
• iş evrakı ve reklamlarda kullanmak,
• internet ortamında alan adı, yönlendirici kod veya anahtar sözcük olarak kullanmak,
• ve doğrudan konumuzu ilgilendiren şekilde, işareti ticaret unvanı ya da işletme adı olarak kullanmak

fiilleri yer alır. Yani marka sahibi, sizin ticaret unvanınıza müdahale edebilir; siz ise ticaret unvanınızla onun markasına aynı güçte müdahale edemezsiniz. Asimetri tam olarak burada doğar.

Ticaret Unvanı, İşletme Adı ve Marka Karşılaştırma Tablosu

Aynı İsmi Başkası Marka Olarak Tescil Ettirirse Ne Olur?

Uygulamada en sık karşılaşılan senaryo şudur: girişimci 2022'de şirketini kurar, ismini kullanmaya başlar, marka tescilini "sonra hallederiz" diye erteler. 2025'te aynı ibareyi bir başkası TÜRKPATENT'e başvurup tescil ettirir. Sonuçlar ağırdır:

1. Kullanımınız engellenebilir: Marka sahibi, SMK m.7/3-e uyarınca işareti ticaret unvanı olarak kullanmanızın men'ini talep edebilir. Bu, tabelanızın, ambalajınızın, web sitenizin ve sosyal medya hesaplarınızın yeniden yapılandırılması demektir.
2. Pazaryeri mağazanız kapanabilir: Trendyol, Hepsiburada, Amazon ve Etsy gibi platformlar marka şikayetlerinde tescil belgesini esas alır. Şikayet eden tarafta belge varsa, ürünleriniz listeden düşürülür.
3. Tazminat riski doğar: Marka sahibi, SMK m.149 uyarınca maddi ve manevi tazminat, itibar tazminatı ve kazancın devri gibi taleplerde bulunabilir.
4. Yatırım ve satış süreçleri tıkanır: Yatırımcı ve alıcıların ilk istediği belgelerden biri marka tescil belgesidir. Belge yoksa şirket değerlemesi doğrudan etkilenir.

Tescilsiz Kullanan Şirketin Elinde Hiç Koruma Yok mu?

Var, ancak ispat yükü ağırdır ve sonucu belirsizdir. Kanunun tanıdığı başlıca dayanaklar şunlardır:

• SMK m.6/3 (gerçek hak sahipliği): Tescilsiz bir işareti başvuru tarihinden önce ciddi biçimde kullanan kişi, sonraki başvuruya itiraz edebilir. Faturalar, sözleşmeler, reklam harcamaları, satış verileri ve basın haberleri delil olarak sunulur.
• SMK m.6/6 (önceki hak): Başvurunun başkasına ait ticaret unvanını içermesi hâlinde, hak sahibinin itirazı üzerine başvuru reddedilebilir. Ancak burada da unvanın markasal biçimde kullanıldığının ve karışıklık doğduğunun ortaya konması gerekir.
• SMK m.6/9 (kötüniyet): Başvuru sahibinin sizin işletmenizi bilerek ve engelleme kastıyla hareket ettiğini ispatlarsanız başvuru reddedilebilir veya tescil hükümsüz kılınabilir.
• TTK m.54 vd. (haksız rekabet): Karıştırılma yaratan kullanımlara karşı genel hükümlere dayanan bir yol açık kalır.

Bu yolların hepsi işler, fakat hepsi dava veya itiraz dosyası demektir. Ayrıca iki süre kapısı vardır: yayınlanan bir başvuruya itiraz süresi bültende yayınından itibaren 2 aydır, bu kaçarsa hükümsüzlük davası gerekir. Tescilden itibaren 5 yıl boyunca sessiz kalınırsa SMK m.25/6 uyarınca hak kaybı gündeme gelir.

MERSİS, Vergi Levhası ve Ticaret Sicil Gazetesi Ne İşe Yarar?

Bu üç belge şirketinizin hukuken var olduğunu ve unvanınızın sicilde kayıtlı olduğunu ispatlar. Hiçbiri marka hakkı doğurmaz. Farkı en net gösteren pratik test şudur:

Şirket Kurarken Doğru Sıra Nedir?

Pek çok girişimci unvanı belirleyip şirketi kurduktan sonra marka araştırmasına başlar. Doğru sıra tam tersidir:

1. Önce marka araştırması yapın. Düşündüğünüz çekirdek kelimeyi, faaliyet göstereceğiniz sınıflarda TÜRKPATENT veri tabanında araştırın. Aynı veya benzer bir tescil varsa, unvanı kurmadan önce öğrenmek çok daha ucuzdur. Ayrıntı için /makale/marka-tescil-sorgulama-isim-hakki-tutuyor-mu-2026-ucretsiz-kontrol-rehberi-176 rehberimize bakabilirsiniz.
2. Sonra ticaret unvanını belirleyin. Çekirdek kelime marka olarak kullanılabilir durumdaysa unvana yerleştirin.
3. Şirket kuruluşuyla eş zamanlı marka başvurusu yapın. Marka sisteminde belirleyici olan başvuru tarihidir; bir gün bile önce başvuran öncelik kazanır.
4. Doğru sınıfları seçin. Bugünkü faaliyetiniz ve iki yıllık planınız kapsanmalıdır. Sınıf seçimi için Nice sınıflandırması sayfamızı inceleyin.
5. Alan adını ve sosyal medya hesaplarını aynı anda alın. Marka, alan adı ve kullanıcı adlarının birbirini tutması, sonradan çıkacak uyuşmazlıkların çoğunu baştan keser.

Şahıs Şirketi Kuranlar İçin Durum Farklı mı?

Hukuki sonuç bakımından değişmez, hatta risk daha büyüktür. Şahıs işletmelerinde unvan gerçek kişinin adı ve soyadı üzerine kurulur, tabelada kullanılan fantezi isim ise çoğu zaman hiçbir yere tescil edilmemiştir. Yani kafenizin, kuaförünüzün veya butiğinizin ismi resmî hiçbir sicilde yer almıyor olabilir. Bu durumda ismi koruyan tek mekanizma marka tescilidir. Sektörel örnekler için restoran ve kafe marka tescili ile giyim marka tescili sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Marka Tescili Ne Kadar Sürer, Ne Kadar Tutar?

İtiraz gelmeyen dosyalarda süreç yaklaşık 6 ila 10 ay sürer. 2026 yılında TÜRKPATENT tek sınıf başvuru harcı 2.820 TL, tescil harcı 7.010 TL'dir; buna marka vekili hizmet bedeli eklenir. Güncel ve ayrıntılı maliyet dökümü için /makale/marka-tescil-ucretleri-2026-guncel-turkpatent-harclari-ve-toplam-maliyet-175 yazımızı inceleyebilirsiniz. Bu tutarların, ismi kaybetmenin maliyetiyle karşılaştırıldığında ne kadar küçük kaldığını, tabela ve ambalaj değişikliğine mecbur kalmış bir işletmeye sormak yeterlidir.

Sık Sorulan Sorular

Şirketimi ticaret siciline tescil ettirdim, ismim marka olarak korunuyor mu?

Hayır. Ticaret sicili tescili, unvanınızı kullanma hakkı verir ve TTK kapsamında sınırlı bir koruma sağlar. Marka koruması ise 6769 sayılı SMK uyarınca TÜRKPATENT nezdinde yapılan ayrı bir tescille doğar. İki sicil birbirinden bağımsız çalışır ve TÜRKPATENT marka başvurularını incelerken ticaret sicili kayıtlarını taramaz.

Ticaret unvanım varken başkası aynı ismi marka olarak tescil ettirebilir mi?

Evet, başvuru yapmasına hukuken engel yoktur. Kurum, unvanınızı re'sen dikkate almaz. Böyle bir başvuruyu ancak siz bültendeki yayına iki ay içinde itiraz ederek durdurabilirsiniz. Bu nedenle marka izleme hizmeti, tescil kadar önemlidir.

Vergi levhası veya MERSİS kaydı marka belgesi yerine geçer mi?

Geçmez. Bu belgeler işletmenizin varlığını ve unvanınızın sicil kaydını gösterir. Pazaryerleri, sosyal medya platformları ve gümrük idaresi marka hakkına dayanan taleplerde tescil belgesi veya başvuru numarası ister; vergi levhası bu işlevi görmez.

Ticaret unvanı Türkiye genelinde mi korunur?

Ticaret unvanının koruması, tescil dairesi ve fiili faaliyet çevresi ekseninde değerlendirilir; markanın sağladığı Türkiye geneli tekel hakkıyla aynı güçte değildir. Aynı çekirdek kelimeyi taşıyan farklı unvanların farklı illerde tescil edilebildiği uygulamada sıkça görülür. Marka tescili ise seçilen sınıflarda ülke genelinde geçerlidir.

Şirket unvanımın çekirdeğini mi yoksa tam unvanı mı marka olarak tescil ettirmeliyim?

Ayırt ediciliği taşıyan çekirdek kelimeyi tescil ettirin. "Limited Şirketi", "Anonim Şirketi", "Sanayi ve Ticaret" gibi ekler ile faaliyet konusunu doğrudan tanımlayan kelimeler tek başına ayırt edici kabul edilmez ve koruma kapsamını genişletmez.

İşletme adı ile marka aynı şey mi?

Değildir. İşletme adı, TTK m.53 uyarınca işletmeyi tanıtan ve ticaret siciline tescil edilen addır. Marka ise mal ve hizmeti ayırt eden ve TÜRKPATENT'e tescil edilen işarettir. İşletme adı kaydı, aynı ibarenin başkası tarafından marka olarak tescil edilmesini engellemez.

Ticaret unvanıma dayanarak bir marka başvurusuna itiraz edebilir miyim?

Edebilirsiniz. SMK m.6/6 kapsamında, başvurunun başkasına ait ticaret unvanını içermesi hâlinde hak sahibinin itirazı üzerine başvuru reddedilebilir; SMK m.6/3 kapsamında da önceki ciddi kullanımınıza dayanabilirsiniz. Ancak her iki yolda da kullanımınızı ve karışıklık ihtimalini belgelerle ispat etmeniz gerekir. İtiraz süreci için itiraz rehberimize bakabilirsiniz: /makale/marka-basvuruma-itiraz-geldi-ne-yapmaliyim-adim-adim-rehber-174

Aynı ismi kullanan başka bir şirketle karşılaştım, ne yapmalıyım?

Önce iki tarafın da tescil durumunu tespit edin: kimin marka tescili var, kimin başvurusu daha eski, kullanım hangi tarihte başlamış. Tabloyu görmeden gönderilen ihtarname, karşı tarafın elini güçlendirebilir. Doğru sıra, marka vekiliyle bir hak envanteri çıkarmak ve ondan sonra adım atmaktır.

Şahıs şirketiyim, tabelamdaki isim hiçbir yerde kayıtlı değil. Riskim ne?

Riskiniz en yüksek olan gruptasınız. Tabeladaki fantezi isim ne ticaret sicilinde ne de TÜRKPATENT'te kayıtlıysa, o ismi bir başkasının tescil ettirmesi hâlinde elinizde yalnızca fiili kullanımı ispat yükü kalır. Bu grup için marka tescili çoğu zaman en acil adımdır.

Marka tescili şirket adına mı yoksa şahsım adına mı yapılmalı?

Marka geliri şirket üzerinden elde ediliyorsa, lisans ve sözleşmelerin tarafı ile marka sahibinin aynı olması işleri kolaylaştırır. Ortaklık yapısının değişmesi, yatırım alınması veya şirket satışı ihtimali varsa şirket adına tescil tercih edilir. Aile işletmelerinde ise markayı kurucu ortak adına tutup şirkete lisans vermek de kullanılan bir yöntemdir. Sonradan devir mümkündür, ancak ek harç ve sicil işlemi gerektirir: /makale/marka-devri-nasil-yapilir-2026-sozlesme-sure-ve-ucret-rehberi-180

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. TÜRKPATENT harçları her yıl güncellenir, mevzuat ve yargı uygulaması değişebilir; şirketinizin somut durumunu bir marka vekiliyle değerlendiriniz. Son güncelleme: Temmuz 2026.

Şirketinizi kurdunuz, peki isminiz gerçekten sizin mi? TÜRKPATENT Sicil No 2732 ile kayıtlı marka vekilimiz, ticaret unvanınızın çekirdek kelimesini ücretsiz araştırsın, aynı veya benzer bir tescil var mı size raporlasın. Yeni kurulan şirketlere özel %20 indirimimiz geçerlidir: WhatsApp'tan yazın veya 0216 606 56 58 numarasını arayın.