Tescilli Kumaş Tasarımına Kopya: Haksız Rekabet Değil, Tasarım Tecavüzü — Kesinleşti
Kararın Özeti
Bakırköy 1. FSHHM, tescilli kumaş deseni tasarımına uygulamalı benzerlik içeren kartelalar hazırlayan davalının SMK m.81/1 kapsamında tasarım hakkına tecavüz ettiğine hükmetti ve 5.800 TL maddi tazminata karar verdi. Mahkeme, Yargıtay içtihadına uygun biçimde haksız rekabet talebini reddetti. Karar kesinleşmiştir.
Davanın Özeti
Tekstil alanında uzman bir şirket, aynı sektörde faaliyet gösteren davalının tescilli kumaş deseni tasarımına benzer numuneler hazırlayıp kartelasında sunduğunu tespit etti. Delil tespiti ve ihtiyati tedbir kararı alındıktan sonra bilirkişi incelemesi başlatıldı.
Bilirkişi Tespitleri
- Yenilik ve ayırt edicilik: Davacının tescilli tasarımı yeni ve ayırt edici niteliktedir.
- Benzerlik: Davalının kartelasındaki kumaş numuneleri, davacının tescilli tasarımıyla bilgilenmiş kullanıcıda genel izlenim itibarıyla iltibas yaratacak derecede benzerdir.
- Tazminat: SMK m.151/2-b kapsamında talep edilebilir maddi tazminat 5.800 TL olarak hesaplandı.
Haksız Rekabet Talebinin Reddi
Mahkeme, Yargıtay içtihadını esas alarak tasarım hakkına dayalı taleplerde SMK yürürlüğe girdikten sonra TTK m.55/1-a-4 kapsamında aynı anda haksız rekabetin de oluştuğundan söz edilemeyeceğine hükmetti. Bu temel ayrım, fikri mülkiyet uyuşmazlıklarında hukuki zemin seçimini doğrudan etkiliyor.
Karar Ne İfade Ediyor?
Tasarım tescili, üçüncü kişilerin benzer deseni kartelasında numune olarak sunmasını dahi engelleyen güçlü bir haktır. Ancak bu korumadan yararlanmak için tescili ihmal etmemek ve yenilik/ayırt edicilik koşullarını taşımak gerekir. Yargıtay içtihadıyla yerleşen kural gereği, SMK'da düzenlenen sınaî mülkiyet haklarına dayalı uyuşmazlıklarda TTK haksız rekabet hükümleri ek bir zemin olarak kullanılamaz.
Sık Sorulan Sorular
Tasarım tescili kumaş ve tekstil ürünleri için koruma sağlar mı?
Evet. 6769 sayılı SMK m.81 uyarınca tescilli tasarımın izinsiz üretilmesi, satışa sunulması veya numune olarak kullanılması tecavüz oluşturur.
Rakip aynı kumaşı sadece kartela numunesi olarak sunsa bile dava açılabilir mi?
Bu davada mahkeme, dava dışı bir firmada tespit edilen kartelada bulunan numunelerin bile tecavüzü oluşturabileceğine hükmetti; taraflar arasındaki ticari ilişki tüm unsurlarıyla değerlendirildi.
Tasarım tecavüzünde tazminat nasıl hesaplanır?
SMK m.151/2-b gereğince tecavüz edenin elde ettiği net kazanç esas alınır; bilirkişi bu davada 5.800 TL hesapladı.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Markanız veya tasarımınızla ilgili destek için Elçi Patent uzman vekilleriyle iletişime geçin.
Kaynak — Karar Künyesi
Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, E.2023/45, K.2024/245, Karar Tarihi: 28.11.2024 (KESİNLEŞTİ)
Taraf ve marka adları gizlilik gereği paylaşılmamıştır.Kararın tam metnini görmek için tıklayın
T.C. BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/45 Esas
KARAR NO : 2024/245
DAVA : Tasarımdan Doğan Haklara Tecavüzün ve Haksız Rekabetin Tespiti ile Maddi Tazminat
DAVA TARİHİ : 08/02/2023
KARAR TARİHİ : 28/11/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 04/12/2024
Davacı vekili tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA ; Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkilinin alanında uzman ve tanınan bir tekstil şirketi olduğunu, TPMK nezdinde .... sayı ile tescilli dokuz adet çoklu tasarımın müvekkili şirket adına tescilli olduğunu, ancak hal böyle iken, davalı taraf müvekkiline ait tescilli tasarıma konu kumaşları izinsiz olarak kullanmakta olduğunu ve ticarete arz ettiğini, davalının söz konusu eylemlerinin müvekkilinin tescilli tasarımdan doğan haklarını ihlal ettiğini ileri sürerek, tasarımdan doğan haklara tecavüzün ve haksız rekabetin tespitini, durdurulmasını ve şimdilik 15.000,00 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP ; Davalı vekili cevap dilekçesi ile, davacı şirketin on yılı aşkın bir süredir müvekkili şirketin en önde gelen tedarikçilerinden birisi olduğunu, dava konusu yapılan tasarımların davacı tarafından tescil ettirilmiş olsa da bu tasarımların yeni ve ayırt edicilik vasfı bulunmaması sebebiyle kanunun tanımış olduğu haklardan yararlanması söz konusu olamayacağını, zira, hem davacı, hem de müvekkili şirketin hissedarlarının yeni kurdukları şirket ' ....' firmasının üretmiş olduğu aynı özellikteki örme makinesini kullandıklarını, davacı tarafından iki yıl önce tescil ettirildiği ileri sürülen tasarımların yıl içinde dahi bir kaç kez değişen moda algısı karşısında yeni kalacağının zaten düşünülemeyeceğini, bu sebeple de müvekkiline yöneltilen iddiaların haksız olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
Dava, tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, kaldırılması ve maddi tazminat taleplidir.
Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan gelen kayıtlardan, .... tescil numaralı tasarımın 01/11/2021 tarihinden itibaren 5 yıl müddetle davacı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.
6769 Sayılı SMK'nın 81/1. Maddesi ile, tasarım sahibinin izni olmaksızın bu kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak, tasarım sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek, tasarım hakkını gasp etmenin tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller gösterilmiştir. Yine aynı maddenin devamında ise, başvuru, 65 inci maddeye göre tescil edilerek yayımlandığı takdirde, tescil sahibi, tasarım hakkına yönelik olarak bu maddede sayılan tecavüzlerden dolayı hukuk davası açma hakkına sahip olduğu, tecavüz eden, başvurudan ve kapsamından haberdar edilmişse başvurunun yayımlanmış olmasına bakılmayacağı, tecavüz edenin kötüniyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa yayımdan önce de tecavüzün varlığı kabul edileceği ve koruma kapsamındaki tasarımın tescilli olduğuna ilişkin kaydın ürün, ambalaj veya fatura üzerine konulmamış olması, bu maddede sayılan fiilleri tasarım hakkına tecavüz olmaktan çıkarmayacağı belirtilmiştir.
6102 Sayılı TTKnın 54. Maddesi ile, haksız rekabete ilişkin bu kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır. Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır. 55. Maddesinin 4. fıkrasında ise, iyi niyetle bağdaşmayan, haksız rekabete ilişkin eylemlere örnek olarak, başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak gösterilmiş ve haksız rekabet halleri hüküm altına alınmıştır.
Davacının delil tespiti ve ihtiyati tedbir talebi üzerine rapor tanzimi için dosya bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından hazırlanan 28/02/2023 tarihli rapor ile,
“.... Mh. ... Bahar Sk. No:1, 34310 Avcılar/İstanbul” adresinde davaya
konu herhangi bir ürünün bulunamadığı,
“..., ... Sk. No:7, ... Avcılar/İstanbul” adresinde davaya konu ....
.... numaralı kodlara sahip kumaş numuneleri ile rapor kapsamında
“.....” olarak nitelendirilen bir kumaş numunesinin bulunduğu,
.... numaralı kodlara sahip kumaş numunelerinin tasarımları
ile davacı tarafa ait .... numaralı tescil içerisinde bulunan 1. sıradaki tasarımın
bilgilenmiş kullanıcıda yarattıkları genel izlenimlerinin iltibas yaratacak derecede benzer
olduğu,
rapor kapsamında “....” olarak nitelendirilen kumaş numunesinin tasarımı ile davacı tarafa
ait .... numaralı tescil içerisinde bulunan 2. sıradaki tasarımın bilgilenmiş kullanıcıda
yarattıkları genel izlenimlerinin iltibas yaratacak derecede benzer olduğu,
belirtilmiştir.
Bu rapora itirazlar da gözetilerek taraf vekillerince bildirilen deliller sunulduktan ve resen celbi gereken deliller de toplandıktan sonra dosyada bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş olup, heyet tarafından hazırlanan 19/02/2024 tarihli raporda sonuç olarak, davacının tescilli tasarımlarının yenilik ve ayırt edici özelliklere haiz olduğu;
d.iş tespit raporu ile tespiti yapılan tasarımların, davacı tarafından .... desen numarası ile üretilen tasarımlar
ile birebire yakın derecede benzerlik gösterdiği,
dolayısıyla, dosyanın mevcut delil durumu itibariyle, davalı kullanımının, davacıya ait ....
no.lu tescilli tasarıma SMK 81/1 a uyarınca tecavüz niteliği arz ettiği,
davalının, davacının tasarımı ile karıştırılmaya yol açacak bir kullanım sergilediği tespit edilmekle
birlikte, Yüksek Yargıtay ..... Hukuk Dairesi’nin ... Esas ve .... Karar ve 14.03.2022
tarihli kararı göz önüne alınarak, davalı kullanımının TTK m. 55/1-a-4 kapsamında haksız rekabet
oluşturup oluşturmayacağına dair nihai hukuki değerlendirme ve takdirin mahkemeye ait olduğu,
davalının, davacıdan .... desen numaralı kumaşlardan hem ham olarak, hem mamul olarak kumaş aldığı;
Ham olarak almış olduğu .... fatura numaralı kumaşların, davacı tarafından davalı adına
“.... Teks. Boya Apre San. ve Dış Tic.Sti Çerkezköy/İST’’ ve “.... Yıkama Apre Teks. San. ve Dış
Ticaret Ltd. Şti. ... mah. 2626 sk. NO:11/1 Esenyurt /İst.” firmalarına nihai işlem için sevk edildiği;
1120 ve 1298 fatura numaralı kumaşların davalı adresine sevk edildiği;
Tespiti yapılan tasarımların, Davalı Vekili’nin belirttiği gibi davalının davacıdan fatura karşılığı teslim aldığı
kumaşlar olup olmadığının tespitinin, siparişe konu ürün görsellerinin ( renk raporları ) dosya kapsamında
olmaması sebebi ile heyet tarafından tespit edilmesinin mümkün olmadığı, ;
tespiti yapılan kartela kumaşlarının .... kartelasında .... adı altında ve ... ve
..... kod numaraları ile aynı en, farklı gramaj ağırlıklarında kartelada numune bazında
oluşturulduğu, söz konusu bu tarz kartelaların genel olarak, müşterilere kumaş çeşitlerinin sunulması, tanıtımı ve sipariş alımı
ön süreci amacı ile oluşturulmakta olduğu; ancak, söz konusu kumaşların davalı tarafından üretime
dönüştürüldüğüne dair herhangi bir tespitin dosya kapsamı içeriğince yapılamadığı;
davacı tarafça davalıya üretilmiş olan kumaşların, davalının kendi tasarımları olmadığı; davacıya ait
tasarımlar olduğu göz önüne alındığında; davacının kendi kumaş kartelasının mevcut olup olmadığı ya da
davalıya böyle bir kumaş kartelası sunulup sunulmadığı; davacının kendi kumaş tasarımlarını ve kumaşlarını
ne şekilde satışa sunduğu hususunun dosya kapsamı içeriğinden tespit edilemediği,
davalının kumaş kartelasında, kumaşların davacının tasarımı ve ürettiği kumaşlar olduğu yönünde herhangi
bir bilginin yer almaması sebebi ile (davacının kumaş kalitesinin ... dizayn numarası olmasına rağmen,
mevcut kalitede dizaynlar için .... kod numarasının verilmiş olması), davalının müşterilerince söz konusu
kartelada tespiti yapılan kumaşların, davalının kendi üretimi olan ya da üreteceği kumaşlar olabileceği
(.... Dantel Örme Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin üretim tesisinde tespit edilmesi
sebebi ile) şeklinde kanaatin oluşabileceği;
davalı şirketin, dava dışı şirketten mal alış faturalarında, davaya konu ....
numaralı kodlara sahip kumaş numunelerine ilişkin aynı kod numaralı mal alışı bulunmadığı, davalının diğer dava konusu “....” kartelasındaki ürün numunesi ile ilgili mal alışına ilişkin olarak, davacının 6769 sayılı SMK 151/2-b) maddesi; “Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde
ettiği net kazanç.” uyarınca, talep edebileceği maddi tazminat tutarı 5.800,00 TL olarak hesap
edilmiş olmakla birlikte, dava konusu mal alışlarına ait satışların tespit edilememiş olması
nedeniyle, zorunlu olarak davalının gelir tablosu verilerinden tespit edilen verilere göre orantı
yoluyla hesap edilen tazminat tutarının takdirinin mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir.
Davalı vekilinin bilirkişi raporuna itirazı üzerine dosya itirazı karşılar ek rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, heyet tarafından hazırlanan ve ibraz olunan 01/10/2024 tarihli rapor ile,
davacının tescilli tasarımları ile tespit edilen tasarımların, bilgilenmiş tüketici algısında birbirleri ile
benzer olduğu;
tespit edilen kumaşların yarı mamul veya mamul formunda olmadığı; davalıya ait kartelada, davalının
belirlemiş olduğu kod numaraları ile yer alacak şekilde kartelanmış kumaş parçası şeklinde olduğu ;
tespiti yapılan kartela kumaşlarının .... kartelasında .... adı altında ve .... kod numaraları ile aynı en-farklı gramaj ağırlıklarında kartelada numune
bazında oluşturulduğu;
söz konusu karteladaki .... marka isminin tescilli olarak davalıya ait olduğu ; ...
ibaresinin de davalı tarafından mail adresi ve web sayfasında aktif olarak kullanmış olduğu ; tespitin dava
dışı 3. Firmanın işletmesinde tespit edildiği ;
davacı tarafından tescilli tasarım ile ilgili kumaş desen uygulamaları için sadece 3 renk varyantının
görselinin dosyaya sunulduğu göz önüne alınınca ; tespit edilen kumaşların davacının üretimini yapmış
olduğu kumaşlar olmadığı yönde kanaat geliştirilebilineceği;
davalı tarafından , tespiti yapılan kartelalardaki kumaşların, davacıdan alınan kumaşlar olduğu şeklinde
beyanı olduğu ; Ancak bu durumun ispata muhtaç olduğunu ( taraflar arasında faturalanan kumaşların
hangi varyant renklerinde , hangi kumaş en ve gramajlarında sevkiyatlarının yapıldığına dair faturalarda
yeterli bilginin mevcut olmadığı )
davacı ve davalı taraflar arasında 05.08.2022 – 29.11.2022 tarihleri arasında tescilli tasarımın üretim
kodu ile ticari alım satımın olduğu ;
taraflar arasında ticari akdin gerçekleştiği dönemlerde, davalının sadece kumaş satıcısı olduğu göz
önüne alındığında , davacı tarafından davalıya kumaş satışı gerçekleştirilerek , davacının izni dahilinde
davacının kendi ürettiği kumaşın 3. Şahıslara satışının izni verildiği şeklinde değerlendirilmesi gerektiği ;
davalının sadece kumaş satıcısı konumunda olması durumunda, merkezinde yada satış ofisinde sunacağı
kumaşların üretim kaynağının tespit edilmemesi açısından kendi kodlama sistemini kullanarak kartela
oluşturmasının beklenebilecek bir durum olduğu; Zira davalının, davacının bütün kumaşlarını aktif olarak
satan bir kumaş satıcısı( dosyada bununla ilgili bir delil mevcut değil ) konumunda olmadığı ;
ancak tespit edilen kartelaların davalının kendi bünyesinde değil de, ..... Dantel Örme San. Ve
Tic. A.Ş.'ne ait fabrikada bulunması ve bu fabrikanın da davacı ile benzer ürün kategorisinde üretim faaliyeti için kurulduğu göz önüne alındığında ; fabrikaya giden müşterilerce , dava konusu tasarımların
davacıya ait olduğu ve söz konusu fabrikada üretilebilineceği, yada üretildiği algısına sebebiyet
verebileceği;
davacı tarafından , yerinde tespitte kartelaların bulunduğu dava dışı 3. Firmaya herhangi bir şekilde
ürün satışı yapıldığına, yada ürün fatura edildiğine dair dosya kapsamında bir belgeye rastlanmadığı;
ancak dava dışı 3. Firma tarafından davalıya, tespit edilen ve davalının tescilli tasarımı ile bilgilenmiş
tüketici algısında benzerlik ilişkisi bulunan kumaşın karteladaki kodu ile 01.03.2023 – 07.02.2023 tarihleri
arasında 6 farklı sevkiyat ile toplamda 300,10 kg kumaşın faturalanmış olduğu;
mahkemece Yerinde tespitin yaptırıldığı 10.02.2023 tarihi göz önüne alındığında , davalı tarafından
dava dışı 3. Firmadan , tespit tarihi öncesinde - dava tarafları arasındaki iş akdinin bittiği tarihten sonra kumaş alımı yapılmış olduğu;
davalı ile dava dışı 3. ... Örme San. Ve Tic. A.Ş. arasındaki bağın derecesinin
takdirinin mahkemeye ait olduğu, davalının diğer dava konusu “.....” kartelasındaki ürün numunesi ile ilgili mal alışına ilişkin olarak,
davacının 6769 sayılı SMK 151/2-b) maddesi; “Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net
kazanç.” uyarınca, talep edebileceği maddi tazminat tutarı 5.800,00 TL olarak hesap edilmiş olmakla
birlikte, dava konusu mal alışlarına ait satışların tespit edilememiş olması nedeniyle, zorunlu olarak
davalının gelir tablosu verilerinden tespit edilen verilere göre orantı yoluyla hesap edilen tazminat tutarının
takdirinin Mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir.
Dosya kapsamı deliller, TPMK kayıtları, bilirkişi rapor ve ek raporları birlikte değerlendirildiğinde; davacı adına tescilli .... tescil numaralı kumaş deseni tasarımının yeni ve ayırt edici nitelikte olduğu, ayrıntıları bilirkişi raporunda belirtildiği üzere daha önce davacıdan kumaş sipariş eden davalının bu tasarımlar ile ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretip/ürettirip piyasaya arz ettiği, böylece davacının tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüzde bulunduğu anlaşılmakla tasarım tescilinden doğan haklara tecavüze ilişkin talep yönünden dava kabul edilmiştir.
Davacının tazminat seçeneği ve buna bağlı olarak yapılan hesaplamaya göre, davacının isteyebileceği maddi tazminat tutarının dava tarihi itibarıyla 5.800,00 TL olduğu anlaşılmakla davacının maddi tazminata ilişkin talebinin bu tutar üzerinden kabulü gerekmiştir. Davacının haksız rekabete ilişkin talebi yönünden ise, Yargıtay ..... Hukuk Dairesi'nin ... E, .... Karar sayılı, 14.03.2022 Tarihli kararında açıklandığı üzere; somut uyuşmazlıkta, davacının haksız rekabet iddiasının tasarım hakkına dayandığı, SMK'nun yürürlüğünden sonra TTK 55/1-a-4 maddesi gereğince aynı zamanda haksız rekabetin oluştuğundan söz edilemeyeceğinden reddedilmiştir. Bu itibarla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜNE, davalının davacı adına tescilli .... tescil nolu tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüzünün tespitine, durdurulmasına ve kaldırılmasına,
2-Toplam 5.800,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair taleplerin reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince 427,60 TL ilam harcından, 179,90 TL peşin harcın mahsubu ile 247,70 TL bakiye karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen tecavüz davası nedeniyle 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince maddi tazminat davasının kısmen kabulü nedeniyle 5.800,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince maddi tazminat davasının kısmen reddi nedeniyle 5.800,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan 359,80 TL harç giderinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davacı tarafından yapılan 666,00 TL tebligat - tezkere masrafı ve 10.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 10.666,00 TL yargılama giderinin, davanın kabul - ret oranına göre hesaplanan 8.426,14 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin üzerinde bırakılmasına,
9-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının yatırana iadesine,
10-Talep halinde kararın taraflara tebliğine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 hafta süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/11/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır
ESAS NO : 2023/45 Esas
KARAR NO : 2024/245
DAVA : Tasarımdan Doğan Haklara Tecavüzün ve Haksız Rekabetin Tespiti ile Maddi Tazminat
DAVA TARİHİ : 08/02/2023
KARAR TARİHİ : 28/11/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 04/12/2024
Davacı vekili tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA ; Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkilinin alanında uzman ve tanınan bir tekstil şirketi olduğunu, TPMK nezdinde .... sayı ile tescilli dokuz adet çoklu tasarımın müvekkili şirket adına tescilli olduğunu, ancak hal böyle iken, davalı taraf müvekkiline ait tescilli tasarıma konu kumaşları izinsiz olarak kullanmakta olduğunu ve ticarete arz ettiğini, davalının söz konusu eylemlerinin müvekkilinin tescilli tasarımdan doğan haklarını ihlal ettiğini ileri sürerek, tasarımdan doğan haklara tecavüzün ve haksız rekabetin tespitini, durdurulmasını ve şimdilik 15.000,00 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP ; Davalı vekili cevap dilekçesi ile, davacı şirketin on yılı aşkın bir süredir müvekkili şirketin en önde gelen tedarikçilerinden birisi olduğunu, dava konusu yapılan tasarımların davacı tarafından tescil ettirilmiş olsa da bu tasarımların yeni ve ayırt edicilik vasfı bulunmaması sebebiyle kanunun tanımış olduğu haklardan yararlanması söz konusu olamayacağını, zira, hem davacı, hem de müvekkili şirketin hissedarlarının yeni kurdukları şirket ' ....' firmasının üretmiş olduğu aynı özellikteki örme makinesini kullandıklarını, davacı tarafından iki yıl önce tescil ettirildiği ileri sürülen tasarımların yıl içinde dahi bir kaç kez değişen moda algısı karşısında yeni kalacağının zaten düşünülemeyeceğini, bu sebeple de müvekkiline yöneltilen iddiaların haksız olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
Dava, tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, kaldırılması ve maddi tazminat taleplidir.
Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan gelen kayıtlardan, .... tescil numaralı tasarımın 01/11/2021 tarihinden itibaren 5 yıl müddetle davacı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.
6769 Sayılı SMK'nın 81/1. Maddesi ile, tasarım sahibinin izni olmaksızın bu kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak, tasarım sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek, tasarım hakkını gasp etmenin tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller gösterilmiştir. Yine aynı maddenin devamında ise, başvuru, 65 inci maddeye göre tescil edilerek yayımlandığı takdirde, tescil sahibi, tasarım hakkına yönelik olarak bu maddede sayılan tecavüzlerden dolayı hukuk davası açma hakkına sahip olduğu, tecavüz eden, başvurudan ve kapsamından haberdar edilmişse başvurunun yayımlanmış olmasına bakılmayacağı, tecavüz edenin kötüniyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa yayımdan önce de tecavüzün varlığı kabul edileceği ve koruma kapsamındaki tasarımın tescilli olduğuna ilişkin kaydın ürün, ambalaj veya fatura üzerine konulmamış olması, bu maddede sayılan fiilleri tasarım hakkına tecavüz olmaktan çıkarmayacağı belirtilmiştir.
6102 Sayılı TTKnın 54. Maddesi ile, haksız rekabete ilişkin bu kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır. Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır. 55. Maddesinin 4. fıkrasında ise, iyi niyetle bağdaşmayan, haksız rekabete ilişkin eylemlere örnek olarak, başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak gösterilmiş ve haksız rekabet halleri hüküm altına alınmıştır.
Davacının delil tespiti ve ihtiyati tedbir talebi üzerine rapor tanzimi için dosya bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından hazırlanan 28/02/2023 tarihli rapor ile,
“.... Mh. ... Bahar Sk. No:1, 34310 Avcılar/İstanbul” adresinde davaya
konu herhangi bir ürünün bulunamadığı,
“..., ... Sk. No:7, ... Avcılar/İstanbul” adresinde davaya konu ....
.... numaralı kodlara sahip kumaş numuneleri ile rapor kapsamında
“.....” olarak nitelendirilen bir kumaş numunesinin bulunduğu,
.... numaralı kodlara sahip kumaş numunelerinin tasarımları
ile davacı tarafa ait .... numaralı tescil içerisinde bulunan 1. sıradaki tasarımın
bilgilenmiş kullanıcıda yarattıkları genel izlenimlerinin iltibas yaratacak derecede benzer
olduğu,
rapor kapsamında “....” olarak nitelendirilen kumaş numunesinin tasarımı ile davacı tarafa
ait .... numaralı tescil içerisinde bulunan 2. sıradaki tasarımın bilgilenmiş kullanıcıda
yarattıkları genel izlenimlerinin iltibas yaratacak derecede benzer olduğu,
belirtilmiştir.
Bu rapora itirazlar da gözetilerek taraf vekillerince bildirilen deliller sunulduktan ve resen celbi gereken deliller de toplandıktan sonra dosyada bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş olup, heyet tarafından hazırlanan 19/02/2024 tarihli raporda sonuç olarak, davacının tescilli tasarımlarının yenilik ve ayırt edici özelliklere haiz olduğu;
d.iş tespit raporu ile tespiti yapılan tasarımların, davacı tarafından .... desen numarası ile üretilen tasarımlar
ile birebire yakın derecede benzerlik gösterdiği,
dolayısıyla, dosyanın mevcut delil durumu itibariyle, davalı kullanımının, davacıya ait ....
no.lu tescilli tasarıma SMK 81/1 a uyarınca tecavüz niteliği arz ettiği,
davalının, davacının tasarımı ile karıştırılmaya yol açacak bir kullanım sergilediği tespit edilmekle
birlikte, Yüksek Yargıtay ..... Hukuk Dairesi’nin ... Esas ve .... Karar ve 14.03.2022
tarihli kararı göz önüne alınarak, davalı kullanımının TTK m. 55/1-a-4 kapsamında haksız rekabet
oluşturup oluşturmayacağına dair nihai hukuki değerlendirme ve takdirin mahkemeye ait olduğu,
davalının, davacıdan .... desen numaralı kumaşlardan hem ham olarak, hem mamul olarak kumaş aldığı;
Ham olarak almış olduğu .... fatura numaralı kumaşların, davacı tarafından davalı adına
“.... Teks. Boya Apre San. ve Dış Tic.Sti Çerkezköy/İST’’ ve “.... Yıkama Apre Teks. San. ve Dış
Ticaret Ltd. Şti. ... mah. 2626 sk. NO:11/1 Esenyurt /İst.” firmalarına nihai işlem için sevk edildiği;
1120 ve 1298 fatura numaralı kumaşların davalı adresine sevk edildiği;
Tespiti yapılan tasarımların, Davalı Vekili’nin belirttiği gibi davalının davacıdan fatura karşılığı teslim aldığı
kumaşlar olup olmadığının tespitinin, siparişe konu ürün görsellerinin ( renk raporları ) dosya kapsamında
olmaması sebebi ile heyet tarafından tespit edilmesinin mümkün olmadığı, ;
tespiti yapılan kartela kumaşlarının .... kartelasında .... adı altında ve ... ve
..... kod numaraları ile aynı en, farklı gramaj ağırlıklarında kartelada numune bazında
oluşturulduğu, söz konusu bu tarz kartelaların genel olarak, müşterilere kumaş çeşitlerinin sunulması, tanıtımı ve sipariş alımı
ön süreci amacı ile oluşturulmakta olduğu; ancak, söz konusu kumaşların davalı tarafından üretime
dönüştürüldüğüne dair herhangi bir tespitin dosya kapsamı içeriğince yapılamadığı;
davacı tarafça davalıya üretilmiş olan kumaşların, davalının kendi tasarımları olmadığı; davacıya ait
tasarımlar olduğu göz önüne alındığında; davacının kendi kumaş kartelasının mevcut olup olmadığı ya da
davalıya böyle bir kumaş kartelası sunulup sunulmadığı; davacının kendi kumaş tasarımlarını ve kumaşlarını
ne şekilde satışa sunduğu hususunun dosya kapsamı içeriğinden tespit edilemediği,
davalının kumaş kartelasında, kumaşların davacının tasarımı ve ürettiği kumaşlar olduğu yönünde herhangi
bir bilginin yer almaması sebebi ile (davacının kumaş kalitesinin ... dizayn numarası olmasına rağmen,
mevcut kalitede dizaynlar için .... kod numarasının verilmiş olması), davalının müşterilerince söz konusu
kartelada tespiti yapılan kumaşların, davalının kendi üretimi olan ya da üreteceği kumaşlar olabileceği
(.... Dantel Örme Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin üretim tesisinde tespit edilmesi
sebebi ile) şeklinde kanaatin oluşabileceği;
davalı şirketin, dava dışı şirketten mal alış faturalarında, davaya konu ....
numaralı kodlara sahip kumaş numunelerine ilişkin aynı kod numaralı mal alışı bulunmadığı, davalının diğer dava konusu “....” kartelasındaki ürün numunesi ile ilgili mal alışına ilişkin olarak, davacının 6769 sayılı SMK 151/2-b) maddesi; “Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde
ettiği net kazanç.” uyarınca, talep edebileceği maddi tazminat tutarı 5.800,00 TL olarak hesap
edilmiş olmakla birlikte, dava konusu mal alışlarına ait satışların tespit edilememiş olması
nedeniyle, zorunlu olarak davalının gelir tablosu verilerinden tespit edilen verilere göre orantı
yoluyla hesap edilen tazminat tutarının takdirinin mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir.
Davalı vekilinin bilirkişi raporuna itirazı üzerine dosya itirazı karşılar ek rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, heyet tarafından hazırlanan ve ibraz olunan 01/10/2024 tarihli rapor ile,
davacının tescilli tasarımları ile tespit edilen tasarımların, bilgilenmiş tüketici algısında birbirleri ile
benzer olduğu;
tespit edilen kumaşların yarı mamul veya mamul formunda olmadığı; davalıya ait kartelada, davalının
belirlemiş olduğu kod numaraları ile yer alacak şekilde kartelanmış kumaş parçası şeklinde olduğu ;
tespiti yapılan kartela kumaşlarının .... kartelasında .... adı altında ve .... kod numaraları ile aynı en-farklı gramaj ağırlıklarında kartelada numune
bazında oluşturulduğu;
söz konusu karteladaki .... marka isminin tescilli olarak davalıya ait olduğu ; ...
ibaresinin de davalı tarafından mail adresi ve web sayfasında aktif olarak kullanmış olduğu ; tespitin dava
dışı 3. Firmanın işletmesinde tespit edildiği ;
davacı tarafından tescilli tasarım ile ilgili kumaş desen uygulamaları için sadece 3 renk varyantının
görselinin dosyaya sunulduğu göz önüne alınınca ; tespit edilen kumaşların davacının üretimini yapmış
olduğu kumaşlar olmadığı yönde kanaat geliştirilebilineceği;
davalı tarafından , tespiti yapılan kartelalardaki kumaşların, davacıdan alınan kumaşlar olduğu şeklinde
beyanı olduğu ; Ancak bu durumun ispata muhtaç olduğunu ( taraflar arasında faturalanan kumaşların
hangi varyant renklerinde , hangi kumaş en ve gramajlarında sevkiyatlarının yapıldığına dair faturalarda
yeterli bilginin mevcut olmadığı )
davacı ve davalı taraflar arasında 05.08.2022 – 29.11.2022 tarihleri arasında tescilli tasarımın üretim
kodu ile ticari alım satımın olduğu ;
taraflar arasında ticari akdin gerçekleştiği dönemlerde, davalının sadece kumaş satıcısı olduğu göz
önüne alındığında , davacı tarafından davalıya kumaş satışı gerçekleştirilerek , davacının izni dahilinde
davacının kendi ürettiği kumaşın 3. Şahıslara satışının izni verildiği şeklinde değerlendirilmesi gerektiği ;
davalının sadece kumaş satıcısı konumunda olması durumunda, merkezinde yada satış ofisinde sunacağı
kumaşların üretim kaynağının tespit edilmemesi açısından kendi kodlama sistemini kullanarak kartela
oluşturmasının beklenebilecek bir durum olduğu; Zira davalının, davacının bütün kumaşlarını aktif olarak
satan bir kumaş satıcısı( dosyada bununla ilgili bir delil mevcut değil ) konumunda olmadığı ;
ancak tespit edilen kartelaların davalının kendi bünyesinde değil de, ..... Dantel Örme San. Ve
Tic. A.Ş.'ne ait fabrikada bulunması ve bu fabrikanın da davacı ile benzer ürün kategorisinde üretim faaliyeti için kurulduğu göz önüne alındığında ; fabrikaya giden müşterilerce , dava konusu tasarımların
davacıya ait olduğu ve söz konusu fabrikada üretilebilineceği, yada üretildiği algısına sebebiyet
verebileceği;
davacı tarafından , yerinde tespitte kartelaların bulunduğu dava dışı 3. Firmaya herhangi bir şekilde
ürün satışı yapıldığına, yada ürün fatura edildiğine dair dosya kapsamında bir belgeye rastlanmadığı;
ancak dava dışı 3. Firma tarafından davalıya, tespit edilen ve davalının tescilli tasarımı ile bilgilenmiş
tüketici algısında benzerlik ilişkisi bulunan kumaşın karteladaki kodu ile 01.03.2023 – 07.02.2023 tarihleri
arasında 6 farklı sevkiyat ile toplamda 300,10 kg kumaşın faturalanmış olduğu;
mahkemece Yerinde tespitin yaptırıldığı 10.02.2023 tarihi göz önüne alındığında , davalı tarafından
dava dışı 3. Firmadan , tespit tarihi öncesinde - dava tarafları arasındaki iş akdinin bittiği tarihten sonra kumaş alımı yapılmış olduğu;
davalı ile dava dışı 3. ... Örme San. Ve Tic. A.Ş. arasındaki bağın derecesinin
takdirinin mahkemeye ait olduğu, davalının diğer dava konusu “.....” kartelasındaki ürün numunesi ile ilgili mal alışına ilişkin olarak,
davacının 6769 sayılı SMK 151/2-b) maddesi; “Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net
kazanç.” uyarınca, talep edebileceği maddi tazminat tutarı 5.800,00 TL olarak hesap edilmiş olmakla
birlikte, dava konusu mal alışlarına ait satışların tespit edilememiş olması nedeniyle, zorunlu olarak
davalının gelir tablosu verilerinden tespit edilen verilere göre orantı yoluyla hesap edilen tazminat tutarının
takdirinin Mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir.
Dosya kapsamı deliller, TPMK kayıtları, bilirkişi rapor ve ek raporları birlikte değerlendirildiğinde; davacı adına tescilli .... tescil numaralı kumaş deseni tasarımının yeni ve ayırt edici nitelikte olduğu, ayrıntıları bilirkişi raporunda belirtildiği üzere daha önce davacıdan kumaş sipariş eden davalının bu tasarımlar ile ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretip/ürettirip piyasaya arz ettiği, böylece davacının tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüzde bulunduğu anlaşılmakla tasarım tescilinden doğan haklara tecavüze ilişkin talep yönünden dava kabul edilmiştir.
Davacının tazminat seçeneği ve buna bağlı olarak yapılan hesaplamaya göre, davacının isteyebileceği maddi tazminat tutarının dava tarihi itibarıyla 5.800,00 TL olduğu anlaşılmakla davacının maddi tazminata ilişkin talebinin bu tutar üzerinden kabulü gerekmiştir. Davacının haksız rekabete ilişkin talebi yönünden ise, Yargıtay ..... Hukuk Dairesi'nin ... E, .... Karar sayılı, 14.03.2022 Tarihli kararında açıklandığı üzere; somut uyuşmazlıkta, davacının haksız rekabet iddiasının tasarım hakkına dayandığı, SMK'nun yürürlüğünden sonra TTK 55/1-a-4 maddesi gereğince aynı zamanda haksız rekabetin oluştuğundan söz edilemeyeceğinden reddedilmiştir. Bu itibarla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜNE, davalının davacı adına tescilli .... tescil nolu tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüzünün tespitine, durdurulmasına ve kaldırılmasına,
2-Toplam 5.800,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair taleplerin reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince 427,60 TL ilam harcından, 179,90 TL peşin harcın mahsubu ile 247,70 TL bakiye karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen tecavüz davası nedeniyle 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince maddi tazminat davasının kısmen kabulü nedeniyle 5.800,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince maddi tazminat davasının kısmen reddi nedeniyle 5.800,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan 359,80 TL harç giderinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davacı tarafından yapılan 666,00 TL tebligat - tezkere masrafı ve 10.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 10.666,00 TL yargılama giderinin, davanın kabul - ret oranına göre hesaplanan 8.426,14 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin üzerinde bırakılmasına,
9-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının yatırana iadesine,
10-Talep halinde kararın taraflara tebliğine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 hafta süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/11/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır
