Telif Hakkı Nasıl Alınır? Eser Tescili, Logo ve Yazılımda Hak Sahipliği, Marka Farkı (2026 Rehberi)

Bir yazı, fotoğraf, müzik, yazılım veya logo ürettiğinizde "bunu tescil ettirmem gerekir mi?" sorusu akla gelir. Telif hakkında cevap çoğu zaman hayırdır; asıl risk, hakkın kime ait olduğunun ve ne zaman doğduğunun ispatında ve başkasına yaptırılan işlerde hakların devredilmemesindedir. Bu rehber telif hakkını işletme açısından anlatıyor.

Telif Hakkı Hangi Eserleri Korur?

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), sahibinin hususiyetini, yani kişisel ve özgün izini taşıyan fikir ve sanat ürünlerini korur. Kanun eserleri dört grupta sayar; ayrıca bunlardan yararlanılarak yapılan işlenmeler (çeviri, uyarlama, düzenleme) de korunur.

Korunan şey fikrin kendisi değil, o fikrin somut ve özgün ifadesidir. Bir iş fikri, bir kampanya konsepti veya bir yöntem telifle korunmaz; o fikirle yazılmış metin, çizilmiş görsel veya kodlanmış yazılım korunur.

Telif Hakkı Hangi Hakları Verir, Ne Kadar Sürer?

• Manevi haklar: Eseri kamuya sunup sunmamaya karar vermek, eserde adının gösterilmesini istemek ve eserin bozulmasını engellemek. Bu haklar devredilemez.
• Mali haklar: Eseri işlemek, çoğaltmak, yaymak, temsil etmek ve internet dahil her türlü araçla kamuya iletmek. Bu haklar devredilebilir veya lisansla kullandırılabilir.

Koruma kural olarak eser sahibinin hayatı boyunca ve ölümünden itibaren 70 yıl sürer. Sürenin dolmasıyla eser herkesin kullanımına açılır.

Tescil Şart mı? Eser Kayıt-Tescili Ne İşe Yarar?

Telif hakkı için tescil şart değildir; Türkiye'nin de taraf olduğu Bern Sözleşmesi bunu uluslararası düzeyde güvence altına alır. Ancak bir uyuşmazlıkta "bu eseri ben yaptım" demek yetmez; eserin size ait olduğunu ve karşı taraftan önce yaratıldığını ispatlamanız gerekir. İsteğe bağlı kayıt-tescil bu ispatı kolaylaştırır.

• Kim yapar? Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü.
• Nasıl başvurulur? e-Devlet üzerinden; eser bilgileri ve eser örneği yüklenir, ücret elektronik tahsilatla ödenir.
• İnceleme: Kurum eserin özgünlüğünü incelemez, başvuru beyana dayanır. Belge, beyan edilen tarih ve sahiplik için güçlü bir karinedir ama karşı ispat mümkündür.
• Zorunlu kayıt: Sinema ve musiki eserlerinde yapımcılar ve mali hak sahipleri için ayrı bir zorunlu kayıt sistemi vardır; diğer eserlerde kayıt isteğe bağlıdır.

Güncel başvuru ücretini e-Devlet başvuru ekranından kontrol edin.

Tescil dışında tarih ispatı için neler kullanılır?

• Eserin ilk yayımlandığı tarihi gösteren kayıtlar (web sitesi arşivleri, sosyal medya paylaşımları, yayın evrakı),
• Kaynak dosyalar, taslaklar ve sürüm geçmişi (özellikle yazılım ve tasarımda),
• Eseri gönderdiğiniz tarihli e-postalar ve iş yazışmaları,
• Eserin noterde saklanması veya tarih tespiti.

Logo, Yazılım veya İçerik Yaptırırken: Mali Hak Devri

İşletmelerin en sık yaşadığı telif sorunu budur. Bir ajansa logo tasarlattığınızda veya bir yazılımcıya uygulama geliştirttiğinizde, ücreti ödemiş olmanız eserin mali haklarının size geçtiği anlamına gelmez. FSEK'e göre mali hak devri yazılı olmalı ve devredilen haklar (çoğaltma, yayma, işleme, kamuya iletim gibi) tek tek gösterilmelidir. Yazılı devir yoksa, tasarımcı sonradan logonun farklı kullanımlarına itiraz edebilir veya aynı tasarımı başkasına satabilir.

Sözleşmede bulunması önerilenler:

• Devredilen mali hakların açıkça sayılması ve sürenin, yerin ve kapsamın sınırsız olduğunun belirtilmesi,
• Tasarımın marka olarak tescil edilmesine ve değiştirilmesine izin verildiği,
• Kaynak dosyaların (vektör dosyası, kaynak kod) teslim edileceği,
• Tasarımın özgün olduğu ve üçüncü kişilerin haklarını ihlal etmediği yönünde taahhüt.

Bu belge, logonuzu marka olarak tescil ettirirken de önemlidir: başkasının telif hakkına konu bir eser, o eser sahibinin itirazıyla marka başvurusunun reddine veya tescilin hükümsüzlüğüne yol açabilir (SMK m.6/6).

Çalışanların ürettiği eserler

Bir çalışanın işini yaparken meydana getirdiği eserlerde mali haklar, aksi kararlaştırılmadıkça işverene aittir. Serbest çalışanlar, ajanslar ve dış kaynak yazılımcılar için bu kural uygulanmaz; onlarla yazılı devir sözleşmesi yapılmalıdır.

Telif Hakkı, Marka ve Tasarım: Farklar

Bir logo üç korumadan birden yararlanabilir: çizim olarak telif, ticari işaret olarak marka. Ancak ticari kullanımda rakibin benzer ismi veya logoyu kullanmasını engellemenin en güçlü aracı marka tescilidir. Marka başvurusunun adımları için marka tescili nasıl yapılır rehberimize, logo özelinde ise logo tescili sayfamıza bakın.

Telif Hakkı İhlal Edilirse Ne Yapılır?

• Hukuk yolu: İhlalin tespiti, durdurulması ve önlenmesi, izinsiz kopyaların toplatılması ve imhası istenebilir. Mali hak sahibi, izin alınmış olsaydı ödenecek bedelin en çok üç katına kadar tazminat isteyebilir; manevi tazminat da talep edilebilir.
• Ceza yolu: Eserin izinsiz çoğaltılması, yayılması veya kamuya iletilmesi FSEK'te suç olarak düzenlenmiştir; soruşturma kural olarak şikâyete bağlıdır.
• İnternette: İçeriğin barındırıldığı platforma ve yer sağlayıcıya kaldırma bildirimi yapılabilir; sonuç alınamazsa yargı yoluna başvurulur.

İhlal halinde ilk iş delili korumaktır: ihlal eden içeriğin tarihli ekran görüntüleri, bağlantıları ve mümkünse noter veya mahkeme eliyle tespiti.

Sık Sorulan Sorular

Telif hakkı için tescil şart mı?

Hayır. Telif hakkı eser yaratıldığı anda kendiliğinden doğar. İsteğe bağlı kayıt-tescil hakkı doğurmaz, yalnız eserin tarihini ve sahibini belgeleyerek ispatı kolaylaştırır.

Eser tescili nasıl yapılır?

Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü'ne e-Devlet üzerinden başvurulur; eser bilgileri ve örneği yüklenir, ücret elektronik olarak ödenir. Kurum özgünlük incelemesi yapmaz.

Telif hakkı ne kadar sürer?

Kural olarak eser sahibinin hayatı boyunca ve ölümünden itibaren 70 yıl sürer.

Tasarımcıya yaptırdığım logo kime ait?

Ücreti ödemek tek başına mali hakları size geçirmez. Mali hakların devri için yazılı ve devredilen hakları tek tek sayan bir sözleşme gerekir. Bu sözleşme logoyu marka olarak tescil ettirirken de önemlidir.

Yazılımlar telif hakkıyla korunur mu?

Evet. Bilgisayar programları ilim ve edebiyat eseri olarak korunur. Ancak yazılımın arkasındaki fikir veya iş modeli korunmaz; kodun ve tasarımın özgün ifadesi korunur.

Telif hakkı marka tescilinin yerine geçer mi?

Hayır. Telif hakkı eseri korur; ismin veya logonun ticari işaret olarak kullanılmasını engellemek için TÜRKPATENT'e marka başvurusu gerekir. İkisi birbirini tamamlar.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Harç ve ücretler TÜRKPATENT'in 2026 tarifesine göredir; mevzuat ve uygulama değişebileceğinden işlem öncesinde güncel bilgiyi teyit ediniz. Son güncelleme: Ekim 2026.